1940

1 jan: Hoe vreemd gaan wij dit jaar in. Nog nooit met zooveel onzekerh. Moge God de wereld den vrede geven, die alle volken zoo vurig verlangen! Moge Htte en Piet een heel geluk. paar vormen in ‘t voorjaar trouwen en moge A’s wensch vervuld worden nr. Indië te gaan! (…)

10 jan: ‘t Vriest vanocht. 8 gr. Door de Woensd.mid. werd er nat. veel gereden. Op de kl.vijver speelden zij met +- 16 hockey een alleraardigst fascineerend gezicht van boven. (…)

13 jan: Wim 27 jaar! Moge hij een gelukkig jaar hebben en dit jaar een lieve vrouw vinden. H. en ik hadden het druk een vruchtensla te maken en en voorbereidselen voor vanav. ‘t Is een pr. dag voor het ijsfeest. Dad. na het eten stak G. de lampions om de vijver aan. De baas had overal stokken gestoken, verbonden met touw om ze aan te hangen. ‘t Was een alleraardigst gezicht en doordat wij alle lichten uit de kamers lieten branden, was het ijs, dat bovendien heel mooi was, goed verlicht. Er kwamen 14 gasten: (…) Eerst reden ze met de lampions, een phantastisch gezicht, vanuit de kamers, maar al gauw hingen ze ze in de boomen en deden ze tikkertje en reden lange slierten. Ze hadden erg veel pleizier en waren niet van het ijs af te slaan. ‘t Was ook zulk een pr. av., een mooie sterrenhemel en slechts 3o vorst. Om 10 u. kwamen ze allen binnen om te soupeeren waarvoor wij in de eetk 4 gezellige tafeltjes voor 4 hadden klaargezet. ‘t Souper bestond uit: kop bouillon, croquetje, huzarensla, taartjes vruchtensla en om te drinken: Samos. Er heerschte een zeer vroolijke stemming. Piet v D. bood met een mooie speech namens 10 gasten een antiek zilv. armbandje aan Paula. Ze hadden eerst nog wat zullen dansen, maar daar kwam nu niets meer van. Mevr.v.Amerongen haalde M. en Ila om 11 u. maar bleef nog tot half 12 een glaasje punch mee drinken voor de meisjes en toen ook de anderen weggingen. We ruimden alles nog even gauw op. ‘t Was een zeer geslaagd feest geweest. Van Mevr.v.Leeuwen kreeg ik een beelderige vergrooting van een door haar genomen pjot van het tiental G. en P. per schaats nr. school.

14 jan: Lang uitgeslapen. Frans Dekker tel. dat zijn vader plots. aan hartverlamming is overl. Ik nam nog een kiek van het ijs met de lamp. en de 3 kinderen. (…)

15 jan: (…) Gisteren een brief in mineurstemming van A. ontv. Hij kan ‘t haast niet meer uith. daar, arme kerel. W. schreef aan Tideman en v.Kerchem en aan den Hr Fernhout te H’sum en aan A zelf om hem moed in te spreken. Hooren dat de verloven in België en hier weer zijn ingetrokken, maar men blijft veel rustiger nu dan in nov.

16 jan:  Vandaag weer een br.v. A. ook vrij down. We zenden hem wat lectuur. Vanocht. dooide het en sneeuwde het, maar plots is vanmid. de tem. gedaald tot 40 onder nul en een ontz. koude N.O. wind is opgestoken. Ik ging per fiets naar Sophie B, merkte in stad dat het zeer glad was en liep toen verder. W. tel. mij dat hij mij per auto kwam halen, aardig van hem.

22 jan: Vanocht. vroor het 10o!  Ook was er nog meer sneeuw gevallen. W. en ik gingen direct na de koffie er op uit met sneeuwschoenen aan, bezichtigden eerst het in aanb. zijnde P.E.Z.M, geb. dat al vordert, liepen langs Rouaansche kade, Koepoort de singels langs. Een Oud-Holl. gez. al die rijders op de vest, toen bij Griffioen langs den Watergang en er op nr. de Breeweg en waren precies 4 u thuis, een heerl. docht koude tocht. De zon scheen zoo mooi. Hier waren ze weer aan ‘t hockeyen en kreeg ik ze op de thee. Om half 6 vroor het 14o C., maar later steeg de temp. om 11 u. 6o en den volg. ocht:

23 jan: was het 0 punt bereikt, wat later veranderde in lichte dooi. Ieder herademt. De kind. kregen weer vrij om schaatsen te rijden. Zij maakten met schuivers het ijs sneeuwvrij, waaraan W. en ik ook nog 5 kw. hielpen zoodat ze een pr. baan hadden voor ijshockey was zij enthousiast speelden tot half 6 toen ze kwamen thee drinken.

24 jan. (…) Vanocht. kwam Chr. Dekker vertellen dat Betje vannacht een levenlooze zoon had gekr., arme Betje.

25 jan: Was vanocht. met soep bij Betje, die nog veel pijn had. (…)

26 jan: (…) na de thee ging ik nog even met ragout naar Betje, die minder goed is dan anders. (…) Met Paula liepen W. en ik ‘s av. door sneeuwbui naar de Vest waar de ijsver. een gecost. ijsfeest had georganiseerd. 

5 feb: Flinke dooi. Was bij Betje, die het gelukkig vrij goed maakt. W. strijdt tegen alle lekkages en heeft het er den heelen mid. druk mee.

6 feb. 54 gelukkige jaren, waarvoor ik intens dankbaar ben. Wie kan mij dit nazeggen? W. bedierf mij erg, mocht kiezen tusschen de bekleeding van 2 stoelen in de zaal en een nieuwe fiets, koos ‘t laatste. (…)

14 feb: (…) Na ‘t déj. br. Tilly ons nr ‘t stat. Bl.’d. en treinden wij nr Haarlem om in de Bios in de Houtstr. de film: Good-bye Mr Chips te zien, een aangrijpend mooie film. (…)

15 feb: (…) Hilda brengt M. en ik naar ‘t Odeon, waar me de film zagen “‘t Zal waarachtig wel gaan” waarop Wim even voorkomt. Een heel aardige film. Als voorfilm een apenfilm en o.a.. ‘t kruien v.h.ijs in de groote rivieren , waarheen M. zoo graag zelf had willen gaan! (…)

16 feb: Vanochtend thuis blijven schrijven. Na déj. met M boodsch. in stad o.a. kreeg ik van M. voor verj. een mooie parapluie en Paula nog een ceintuur. Om half 5 vertrok ik nr Hoek v. Holland. Wim haalde mij af om kw. na 5, eerst naar O.9, van buiten en v. binnen gezien w.b. Wim mij allerlei uitlegde. Door mansgat stijl nr. ben. Verblijf minderen en gezien en dat v.d. off. Alles ontz. nauw! Met W. in 25 min. geloopen nr Kroesens huis. Mevr is allerliefst, precies Liedje met stem van Joha. Er was ook een jaargen. Verniers v.d. Loeff, aardige jongen. Dronken eerst wat roode bessen op jenever. Om kw. voor 8 kwam Kroesen en gingen wij eten nadat Mevr. de tafel gedekt had: mac.sch.geh.bal, andijvie, pud. en vruchten. Ondertusschen hielpen de jongens mee met af en opdienen eenig! Wim werd er steeds “Dolf” genoemd. Tenslotte werd alles in de keuken gezet en kregen we een kopje koffie. Daar de Kr. laat nog nr de verj. van Kr’s moeder moesten kon ik in de taxi meerijden nr Den H. wat erg prettig was. “Dolf” en V.vd.L. moesten zorg dragen voor de waterl. af te draaien! W. is er n.l. ingekwartierd. Ik vond ‘t heel amusant bij die jonge menschen en was zeer ingenomen met de Kroesens.

27 feb: We krijgen van A. een wanh. br. erg in pest. De Juffr Elenbaas scheldt steeds op haar man en tegen A. Hij is erg down. Tegelijk br . v.d. ten Kate’s of A eens bij ze kan komen. Diis Hoogere leiding. W. schr. aan de ten K. en aan A. Arme jongen, kon hij maar een baantje in Indië krijgen, dan kwam hij uit den dienst – Ik maakte eene vis. bij Mevr. Warners

28 feb: Vóór 3 u. gingen W. en ik door de plaats om het hout voor den verkoop te taxeeren. Kwamen voor de helft klaar. H en ik daarop nr “de Duif” om over bruidsjap. te spreken hebben wel hoop dat het daar lukken zal. W, H en ik nr. een film: Das Lied der Wüste van Zarak Leander, wat ons zeer tegen viel. Het 2e was juist heel aardig: De passagier, die verdween.

29 feb: Gelukkig een opgewektere brief van A die erg aan stemmingen onderhevig is. (…)

1 mrt: W. heelen dag nr de Bosch voor Streekplan. Met Frans millioenen vliegen v.d. kachelzolder in de stofz. gezogen. ‘t Was ontz! Waarschl. met de koude binnengekomen. Toen in m’n eentje de rest van de koopen (achter) getaxeerd.

5 mrt: A. las mij voor het boek: De wereld krijgt radio” soms heel amusant. Verder wandeldem wij wat, W. had ‘t druk met P.E.Z.M verg. Van Nora H. een br. met ingesloten br. van een neef met aanbod aan A. Wij moeten er over denken en spreken er A nog maar niet over.

6 mrt: (…) De O11 werd vanocht. aangevaren en is gezonken. Door gr. tegenwh. v. geest zijn velen (34) gered. 3, die in de boegbuiskamer zaten zijn verdronken. Wim op de O9 voer vlak voor de 11 God heeft hem bewaard. Hoe dankbaar zijn wij.

16 mrt: De Vredesonderh. tusschen Rusl. en Finl. door de Finnen geratificeerd na 31/2 maand verbitterden strijd. Iedereen heeft bewondering voor de moed en ‘t uith. vermogen v.d. Finnen (…) Arme Finnen, zij moeten heel wat prijsgeven. ‘t zijn harde voorwaarden. (…)

22 mrt: (…) Erge down-brief van A. die het haast niet meer uit kan houden in dienst. Bovendien kan hij niet zooals wij dachten vanav. komen, maar eerst 26 Mrt, ontz. jammer. Wij waren zoo onder den indruk van A’s br. dat ik opbelde wanneer Carel in Veere kwam en hoorde dat hij er reeds was. Wm ging er onmid. heen en liet C. de br. lezen. Deze vond ook dat er nu iets moest gebeuren en wou er even over denken, maar gaf hoop. Een pak van ons hart. W. schreef A. een bemoedigenden br. (…) heerlijk weer allen samen, alleen mis ik A. zeer.

23 mrt: De groote dag voor P. en Htte waarop zij aanteekenen. Ze liepen om half 11 nr. K.kerke en toen ze wegwaren, kwam de baas de eetk. versieren en het door ons gemaakte carton: Leve het Bruidspaar ophangen (…). ‘t Was allerprettigst, alleen A. ontbrak…(…). Toen later de anderen naar boven waren en wij alleen met C. en Wim waren, besprak C. het plan dat hij had om Mr. Bignell voor te stellen A. in dienst te nemen als wij 6 mnd. salaris bet. + reis. ‘t Zou een manier zijn om uit den gehaten dienst te komen, een zegen voor den jongen. Wij zijn C. erg dankbaar en een massa opgelucht.

2 apr: (…) Ik per tram heen en terug nr strandhotel in Vlis. voor lezing A.F van den Momte de la Varende overl over l’humour et la mer, wat ik niet erg kon appreciëren 

3 apr: H. en ik passen bij de Duif H’s bruidsjapon w.n. ik met G, en P. nr ‘t station ga om Rena te halen, die bij ons komt als hulp i/d huishouding. H’s kamer is nu R’s slaapk. geworden. We hebben er de groote Belg. kast geplaatste. (…)

4 apr: R. helpt al heerlijk met P.’s kleeren in orde te maken. H. R en ik gaan even nr ‘t Zand. Erge storm. W. en ik ‘s av. nr. het Koor.Solist: Julius Röntgen, zeer aantrek. programma.

8 apr: De geallieerden leggen mijnen in de territoriale Noorsche wateren, een ernstige schending v.d. neutraliteit, wat moet daaruit voortkomen? (…)

10 apr: (…) De Duitschers zijn Kopenhagen zonder slag of stoot binnen gekomen en ook in enkele plaatsen in Noorwegen. De Noren verdedigen zich echter. Het is ontz. deze wereldbrand. (…) De treinenloop is geheel beperkt, alle verloven zijn ingetrokken. (…)

18 apr:  (…) Hooren dat wij overmorgen paarden en soldaten in de garage krijgen. W vindt het erg vervelend. (…)

20 apr: (…) De 23 paarden komen in de garage en stallen ze maken alles in orde op de zolder voor 40 man. W. ging bij Carel eten om daarna de film te zien o.d. exp. in Suriname van Anton. P. matcht in Goes (hockey) 0-0.

22 apr: (…) H’s laatste verj. als j. meisje! (…)

23 apr: (…) De Kaptein en de Luit. zijn gist.av. aan W. hun opwachting gaan maken. (…)

26 apr: W. blijft den heelen ochtend thuis om te helpen met alles in huis te verhuizen. (…) vanmid. gaat W. met den baas en Baartse de kerk versieren met groen, prunus en witte en rose hortensia’s en palmen. (…) Om even voor 8 kwam de Bruigom met zijne moeder per auto uit Den Haag. (…)

27 apr: De mooiste dag in ‘t leven van onze lieve dochter. Er scheen geen zon, maar gelukkig regende het den heelen dag niet. (…) Een gr. verrassing volgde op “ter H”. Toen we daar op reden, stonden vanaf de oranjerie een eerewacht te paard opgesteld en toen we op de stoep stonden, kwam Kapt. Taggenbrock het bruidsp. en ons allen felic. w.n. het défilé v.d. troep volgde. Ontz. aardig. (…) 

1 mei: (…) Neeltje wil hier weg, zegt den dienst op (…)

7 mei: (…) Alle verloven weer ingetrokken.

10 mei De afschuwelijkste dag uit mijn leven. Om kw. na 4 werden W en ik wakker van zwaar schieten, naar ons bleek reeds vanaf 3 u aan den gang en sindsdien hoorden wij het steeds met tusschenpoozen. Wij stonden voor het raam te kijken nr de vliegt. die heel hoog vlogen in de pr. klare lucht. W. draaide zich weer om en sliep verder lekker, maar ik stond om half 6 op en vond beneden G. die al een uur ben. was. Wij bleven steeds kijken en luisteren, aten wat om 7 u. en maakten om 7u eene wand. door het park waar alles zoo vredig was, steeds waren door de radio berichten binnengek. De Duitsers hebben zoo maar ons land binnengevallen en komen met honderden vliegt. w.i. tal van parachutisten in Ned. uniform. Het is hemeltergend en vreselijk. De 2 meiden zijn beiden om half 4 al nr K.kerke gevlucht, kwamen echter om 7u weer. Ik ben erg zenuwachtig al laat ik het niet blijken. W. en Paula, die om kw. na 8 ben. kwamen, hadden weinig gemerkt. Het ergste vond ik toen na den afwasch Schier kwam om de arme Rena af te halen, die direct mee moest nr. ‘t Ver. Lokaal op ‘t Zand. Ik hielp haar een handk. pakken. Arme R, ik heb zoo met haar te doen, ze zag zeer bleek. Waarheen gaat ze nu? Ik probeerde de fam. Adr. op te bellen, maar ze mochten niet verbonden worden. Den heelen dag en av. telkens luchtalarm en schieten vanuit loopend. De scholen zijn gesloten. Waar zijn Wim en A? Ik moet steeds aan ze denken ook aan Htte die opbelde. Ze hebben ook een ellendige nacht gehad, maar maakte het goed. Piet kon vannacht niet nr zijn bureau, wél ‘s mid. Arme H, zo alleen! Den heelen dag zaten er militairen in den eenen toren van ter H., zouden ‘s av. terugkomen, maar kregen opeens order nr ‘t O. te gaan. Ook België en Lux. zijn aangevallen. De Franschen en Eng. zijn reeds te M.burg. A Sr. belde op, hij ligt met de Hydr.gr. te M’burg. W. met G. en P. gingen erheen. W. had ‘s mid. met G. de geweren moeten inleveren te K.kerke, was toen met hem nr. Vlis. gefietst, waar ‘t zwart v.d. mensen stond, die allen stonden te kijken. M. en ik ‘s av. met P. nr. Betje D., die heelemaal alleen is met 6 kind., in-zielig! Waar is Rena en wat zal de nacht ons brengen? Moge God ons land, onze Kon. ons volk onze jongens sparen!

11 mei: Vannacht 2x wakker geworden door de sirene: Alles veilig en om 6u schrikte iedereen wakker door hevig geschiet op vl.tuigen. Toch goed gesl. Kreeg om half 11 boodsch. van Rena dat zijn in ‘t Ver. lokaal was en bezoek mocht ontv. Met Paula ging ik er om 11 u. heen met de bloemen, boeken, kaarten, koeken, choc. enz. Ze zat met eenige anderen in het zonnige weitje achter het lokaal, zag zeer bleek. Ze had tam. goed gelegen op stroo en dekens gehad, ze had een aardige Mevr. gevonden Klüppelberd, verder was er een oude Mijnh. van 75 j. die al 45 j. op ‘t Zand woont en een jodenfam. van 5 pers. die 2j. gel. uit D. vluchtten. In ‘t geheel 10 pers. Warm eten hadden ze gist. niet gehad, wel boterh. Ik beloofde te zenden. W. en ik gingen nadat het luchtalarm van 2 u. voorbij was nr. Domburg, eerst nr. fr. v. Till, wier bezittingen in haar zitk werden opgeboergen, daar Westh. voor het R.kruis in orde wordt gem. Htte v. T. was innig blij ons te zien; Betsy zou anders gekomen zijn. De Zr is er al in huis. Ze vertelde dat Roline W.W. als NSB’er was opgesloten. Htte zelf maakte het uitst. en hoopt dat de baby gauw zal komen. Ada v.d. Feltz is overgebr. nr. ‘t huisje te Domb. Na bloemen geplukt te h. voor Oom A. reden wij boodsch. doende nr de Loska waar A met de Hydrogr. ligt. Hij was erg blij ons te zien, mag niet weg. In de winkel van Vroon moesten we nog even een luchtalarm afwachten.

12 mei: Pinksteren! Geen kerk – nergens. I.p. daarvan plakten wij allen en ook Mina reepen papier op de ruiten. Gerda v.B. met een logéetje: Thea Kouwer, kwam hier, had i/h gr. Ver.lokaal, geprobeerd, maar mocht niet bij haar. Toen zij hier waren was er een hevig bombardement op Vlis – afschuwelijk. In de kelderkast had ik voor M. een stoel gezet en daar gingen we in. Intus. gingen W. en G. in den toren uitkijken nr. parachutisten. Later werd het weer rustig. W. ging Anton Sr even bezoeken, M. en ik rustten ‘s mid even. Een Juffr. kwam de pan (v.h. eten v.gist.) terugbr. en vertelde dat de Duitschers gist. niet waren vertr omdat de bus waarmee ze zouden gaan, door een bom was beschadigd. Ze zaten er nog, maar zouden direct vertr. Ik gaf de gr. voor R. mee. Gist. zage we haar ‘s av. nog even, toen ik haar de wol br. voor een pull.. over en later het eten. Arm kind. Uit Vlis. vluchten ‘s mid heel veel menschen nr M.burg en in de dorpen. Toen er luchtalarm was, zaten er wel 80 in de garage, vertelde de baas later. Op het eiland in Vlis. schijnt een gr. verwoesting te zijn o.a. gebouw Zeeland en in de Kwakkelaarstr. versch. huizen. Met de kinderen bridgden wij ‘s av. Aan onze 4 kind/ schreven wij briefkaarten wat alleen geoorloofd is. Het roode kr. kwam per auto matr., kussens en dekens halen, vanmid.

13 mei: Goed geslapen, maar om 4 u. gewekt door een zeer lage vl.mach. die met gr. snelh. vloog. Ik kleedde mij ged. aan en ging zoo op bed liggen. Den heelen dag was het vrij rustig in de lucht. We hadden de houtkachel steeds aan. G.P. en ik plakten weer reepen papier. W. ging A. bezoeken, dr. met hem kopje k. bij Sophie B. Onder ‘t déj. stond opeens matr. in de zaal, die i/h bosch. nr. par. had gezocht. Hij vroeg om boterh. Daar W. ‘t niet vertrouwde (hij had geen zakboekje bij zich) reed G. gauw per fiets nr. ‘t Zand, haalde een sergeant van zijn meisje weg. Deze hield auto v.d. Heer de Bruyne aan en was dus tegelijk met G. weer hier. De se. ondervr. den matroos. ‘t Bleek dat het in orde was. Later kwam eene patr. van 8 sold. i/h bosch zoeken nr. par. Frans, die om half 2 moest komen, kwam niet. W. en ik gingen even een bezoekje brengen aan A. G. ging op verzoek v.d. baas zijn sch.oud. halen uit Souburg met zijn zuster en dochtertje. Na ‘t eten wand. M. en ik, we moesten even in de tent vluchten voor vl.mach. waar op gesch. werd. Later kwamen W. en P. hard aanloopen voor een 2e vl. aanval/ Friesl.,Gron. en N.Brab tot de Langstr. en Limb. zijn al in D. handen. Hoe zal het onze beide jongens gaan? Ik maak mij maar niet te zwartgallige gedachten. Zij zijn in Gods hand. Moge zij bewaard worden! Bericht door de radio om 10 u. dat de regeering verplaatst is, arme Koningin!

14, 15, 16 De gedachten warrelen door elkaar. Ik kan ze niet meer geregeld vormen, weet ook niet meer wanneer alles gebeurd is. Vand. den 17den zijn we op Zeeduin, waar wij 15 Mei gekomen zijn, nadat ‘s mid. toen W. voor een verg. op de Prov. Griffie was, een majoor (?) v. Suchtelen v.d. Haare met een fr. 1e Luit. bij mij kwam, zeggende: “Mevr., het spijt mij dat ik u leed moet veroorzaken, maar de fr. gem. staf heeft uw huis nodig.” Er gebeurt zooveel onverw. tegenw. dat ik niet eens erg schrok, maar alleen vroeg: “Kunnen wij er zelf ook in blijven?” Ja, als u genoeg plaats heeft voor 7 officieren te bergen + eenige kamers voor bureaux, een keuken en een eetkamer.” Ik zei hen mij te volgen, waarop ik hun boven de kamers liet zien. W’s k. voor bureau, evenals overloop en bovengang. De 2e log.k. voor 2 off, de 1e voor Gen. Durand, G’s kamer voor 2 off. en de rommelzolder voor 2 anderen, wat later veranderd werd in Frans’ en Neeltjes’ kamer, die toch niet hier slapen. De fr. officier die ik veel aangenamer vond dan de Holl. met zijn verwijfde spraak, zei dat ik hulp van zijne mannen kon krijgen om alles te ontruimen. In de biljartk. konden ze eten en de kok zou ook in de keuken mee moeten koken. Toen ze vertrokken waren, bedacht ik hoe gevaarlijk het verblijf voor ons op ter H. geworden was, want dat het zeker gebombardeerd zou worden, als de vijand er lucht van kreeg dat de fr. er zaten. Ik stuurde G. nr. de Prov. Griffie om W. te halen en toen hij kwam, zei ik hem dat we beter konden vertrekken. W. wilde eerst niet, vond het zijn plicht op Ter H te blijven, maar ik wist hem over te halen, vooral omdat Luit. v. Heeckeren en Luit. Bogman mij aangeraden hadden, niet te blijven. G. haalde dus de auto w.i. wij onze reeds tevoren gepakte koffertjes gedaan hadden en die nog verder zooveel mog. volstouwden met l.mid. W. vond het beter nog wat te blijven om het een en ander af te sluiten. Hij zou vóór 8u. koomen. G. bracht dus Mama, P. en mij per auto weg en vele gedachten hoopten zich op: Zouden wij ons zoo geliefd ter H. ooit weerzien, en zoo ja, in welken toestand? De bangste gevoelens hebben wij. Eerst wilden we nr. Westhove of Bommeljé, maar onderweg dachten wij aan “Zeeduin”. Mh. Lantsheer liet ons dad. vriend. binnen en was blij te hooren dat W. later ook kwam, had er alleen een hekel aan dat Joes ook mee kwam, daar er hier ook een hond is, ze gromden direct tegen elk. Direct werden er kamers voor ons in orde gemaakt, we kwamen ongev. 5 ¼ u. hier aan, na eerst thee gedr. te hebben in de zaal. Alles hebben we zoo moeten laten staan. We aten om half 7 en er was genoeg voor allen. Wij hadden, op instigatie van M. nog gauw een pannetje met z. lapjes meegenomen, maar die hoefden vand. niet eens dienst te doen. Na ‘t eten ging G. weer nr ter H, nadat hij ons had afgeleverd. Hij hielp W. met sluiten enz. De fr. krijgen nu alleen de r. kant v.h huis. De zaal is afgesloten. W. en G. kwamen vlak voor achten samen aan. W. zag er ineens heel ingevallen en slecht uit, vond het vr. dat hij zijn plicht verzaakt had, ter H. en de menschen verlaten had en vnl. de Polder. Over dit punt zijn we het oneens. Zijn leven en dat der kind. heeft voor mij meer waarde dan het huis. Den heelen verderen av. brachten wij door op de kamer van L., telkens de electr. lamp uitdoende en kaars aan als wij vl.t. hoorden. Ciska Schorer is sedert 14 mei ook hier, haar man helpt den Burg. Ada en Elis. zitten in Den Haag. Quarles heeft ook zijn post verlaten en is nr Oostburg gevlucht, waar ook de heele fam. Tellegen zit.  (…) M’burg wordt door vele vrouwen en kind. verlaten. De dorpen zitten stikvol met soldaten en vluchtelingen. 13 en 14 en 15 mei hebben we steeds vele off. bij ons gehad te slapen en te eten, o.a. ook 2 aardige vaandrigs: v.d. Ven en Cuzel, die een dier avonden nr ‘t front moesten vertrekken, wetende hoe gevaarlijk dit zou zijn. Ook kwamen er op een ocht. 2 vliegeroff. die terwijl ze op het vliegveld al hunne machines moesten verbranden, samen opstegen en landden op het strand bij Dishoek, een heldendaad! De 1e nacht dat we op Zeeduin sliepen, was het bombardement niet van de lucht, vooral in de voornacht, het was vreeselijk en steeds moet ik denken aan ter H dat mis. in brand staat. Ook gaan mijne gedachten veel naar onze arme 3 oudsten, vooral Anton, die als hij nog leeft, dit vreeselijke niet zal te boven komen. 16 Mei kwamen wij nogal goed door. Er waren overdag niet zoo heel veel bom. De wildste geruchten doen echter de ronde. Het is enkel Zeeland dat van heel Ned. nog onder de wapenen is, waarschl. wordt het Commando Zeel. gedwongen door de fr. vol te houden, maar ons arme mooie Zeel. zal er mee ten onder gaan! Mina en Frans hebben wij nat. ook weggez. toen wij weggingen, maar Neeltje was uit zichzelf maar niet meer gekomen. Daar Corrie v. Hoesell haar man te Dishoek was gaan bezoeken, kon ik haar niets meer zeggen van ons onverwachte vertrek. Zij kwam om kw. na 6 terug toen W. nog in huis was en haar zei maar naar elders te gaan. Ze zou toen naar de Loeffs gaan. W. ging per fiets 17 mei naar ter Hooge, vond de blauwe gang openstaan en niemand in het huis. In de keuken en in de dessertkamer en gang was het een vr. rommel en vuile boel. Er stond van alles van de franschen. W. ging toen nr den baas, waar ze met z’n tienen wonen. Hij kreeg er een kopje koffie en juist begon er een bombardement; een ruit in de keuken viel nr binnen. De heel fam. zat in de kelder. W. fietste langs een anderen weg terug. De Leinze’s zitten met de oude Moeder in Seroosk. W. ging aan bij de fam. Witte (Sch.oud.v.Coppoolse) waar de Copp. zitten, bij Co Dekker, wiens vrouw Dinsd. bevallen is en waar heel veel vluchtelingen zijn. Toen wij juist wilden gaan déj. kwam de kapt. (die in de garage met mansch. ligt) vertellen dat het munitie mag. dat op ±600 m. afst. is, in de lucht zou vliegen dat alle ramen open moesten gaan staan. Zoo gauw gebeurde dit echter niet. De dienstboden, die met sold. achter het huis bleven praten, hielpen mee boterh. smeren en zoo picnicten wij buiten met boterh.. m. kaas en limonade. Lantsh. en W. kregen de auto’s en zetten die in een laan, zoodat wij van tijd tot tijd er in konden zitten, wat vooral voor M. prettig was. Ofschoon de zon scheen (al een week hebben wij schit. weer!) was de wind erg koud en we moesten uit het zicht van vliegt. blijven, dus niet in de zon. Ondertusschen was het gedreun van de kanonnen, mitrailleurs, vliegtuigen niet van de lucht en we vreesden wel dat M.burg erg onder vuur genomen werd. Hoe erg dit was, wisten we toen nog niet! Opeens zagen we Hein en Heleen Boogaert per fiets aankomen die eens poolshoogte kwamen nemen, maar toen wij vernamen van het munitie mag. het beter vonden, terug te keeren nr. huis. De meisjes brachten toen thermoskan met thee, thee deed veel goed, dat is zeker. Wat later kwam de kapt zeggen dat de 3 gr. knallen, die we gehoord hadden van de 3 kanonnen was geweest, die ze in de lucht hadden laten springen, maar dat het mag. verder niet in de lucht zou gaan. Dat was een heele opluchting want nu konden we dus weer in ‘t huis gaan. Den heelen tijd was het gedonder niet van de lucht geweest, zwaar geschut. Ook was er een luchtgevecht gaande en zagen wij een man in een parachute dalen. Wij vreezen het allerergste en hopen zoo dat de witte vlag weldra van de torens zal waaien. Eten was er niet, beh. wat brood en kaas en aardb. waarmee we onzen honger stilden, maar dat was het ergste niet. In den loop van den dag was een fam. Keller (6 pers.) ook al als vluchtelingen hier gekomen, vonden een onderdak boven de garage in den inboedel van de oude Mevr. Quarles. Deze vertelden dat M.burg in brand stond: O.I.huis, v. G. en Loos, heele N.str. heele L.Delft – ontz.! De arme Ciska huilde zoo, haar man werkt bij de Luchtbescherming en is bij de Bordes in den kelder. Ila troostte haar wat, zeggende dat ze nu niet direct het ergste moest denken. De electr. Centr. is ook getroffen wat wij merkten a/h electr. licht dat in de schuilkelder uitging. Na het eten schemerden we dus eerst wat op Mr L.’s kamer, staken toen een kaars op en zaten bij elk. zelfs werden er nog spelletjes gedaan. Daar ging een bel en binnen stapte Stoetwegen, per fiets uit M.burg gereden met verhalen over de verschrikkingen. Van het bombardement en de branden, die overal waren. Mh. de Bordes had zich gr. gehouden. Hij had Edo Schorer ook nog gezien, wat een gerustst. voor Ciska was. Hij had veel akeligs onderweg gezien, menschen die omgekomen waren en zoo en den weg lagen. We gingen niet laat nr. bed. Nu de witte vlaggen overal op de torens staan, zouden we mis. rustig kunnen slapen. Om 12 u een bel en daar stond Schorer, die ook al een onderkomen kwam zoeken en bij Stoetw. te slapen werd gelegd. Heerl. voor Ciska!

18 mei: De 1e nacht dat we werkelijk weer goed sliepen. Toch, als men wakker wordt, denkt men direct aan het verschrikkelijke, ‘t is als een booze droom die helaas geen droom is. Vliegtuigen waren er nog wel in den nacht, maar ze deden geen kwaad meer. Trude, v.Doorninck, Sophie B. en Jetje kwamen opeens hier. Ze zitten ook al op “Overduin” en vertelden vreeselijke dingen. De heele Rouaansche kade afgebr. dus ‘t huis van v.D. de kunstmest en veevoeder opslagpl. a/d Abdij gebouwen en v.d.L.Jan nog een stompje …. Ons mooie dierbare M.burg! Jolles, die heel ziek was, is door Thies Heyse nr Domburg gebr. De v.D’s zijn zoolang mog. gebleven, hebben nog wat v.d. mooiste meubels i/d tuin gezet en zijn tenslotte met Jan en de d.bode Mina met een mil.vr.auto met hun koffertjes nr. Overduin gegaan. De arme Op ten N. zagen ze samen met hun koffertjes weggaan op het land…. Hun d.boden hadden hen al eerder verlaten. De verhalen zijn te onz. om ze dadelijk te peilen, het verdriet te groot. Het is nog steeds niet te begrijpen. Willem en Godert zijn direct na ‘t ontb. nr ter H gefietst. Wat zullen zij daar vinden? Het allerergste is het dat wij niets van onze kinderen en verdere familie afweten. Zijn ze nog in leven en zoo ja, in welken toestand? Overig Ned. heeft 14 mei al gecapituleerd en was daardoor geheel van Zeeland afgesneden. Er zijn geen couranten, geen post en de radio is niet te vertrouwen. Wat zullen zij in angst zitten over ons! Godert kwam om half 1 terug, W. en hij waren door achterwegen op ter H. gekomen, vonden er D. sold. bezig a/h plunderen v.d.wijnkelder en v.h. zilver en een gr. bende overal. Ze hadden zich een toegang geforceerd door de afgesl. kamers en in de kelders de deuren ingetrapt. Blijkbaar waren ze nog niet lang bezig want bij Grijpskerke waren ze op een wagen de v. Beusekoms en Op ten N. tegengekomen, die vannacht met de v.V.Vaders op ter H hadden gelogeerd en er juist vandaan kwamen. Nauwelijks waren ze in huis of daar kwam Rena A. aangezet, die vlgs G. bijna flauw viel toen ze hen zag. Trouwe, brave R, om dad. weer bij ons terug te komen. Ze had op N.Bev. gezen  (Colijnsplaat) en was juist verlost. Terw. W. in de oranjerie was en nog niet bewust was van de D. sold. kafferde R ze uit zeggende dat ze zich schaamde D. te zijn als de sold. zóó handelden. Een D. luit. liet de sold. de zaak weer terugbrengen! Er zal wel wat achter gebleven zijn! 12 bommen waren er op ter H gevallen, maar geen op het huis. In het park schijnen wel verwoestingen te zijn, maar die zagen ze nog niet. Of wij ook gelijk gehad hebben met weg te gaan! Ik ben nu dubbel dankbaar. Van M.b. zag G. gr. rookwolken en een stomp v.d. L.Jan, maar hij fietste er niet door. W. had liever niet dat ik mee terug kwam alvorens er eenige orde in de chaos was en hij had Rena en G. Ik zei G dat jij Frans Dekker maar moest charteren, wat hij zou doen. G. ging n.l. direct na ‘’t déj. terug. (…) We hebben nu nooddistr.kaarten, van alles kunnen we vold. krijgen, alleen niet van boter en vety: ½ ons p.p.p.week. Hoe dat moet gaan? Om 10u. gaan we altijd naar bed. Radio mag niet aan.

19 mei: Pr. zomerweer en zooveel ellende op aarde. Begin v.d. Zomertijd en M.E.T. wat een verschil maakt van 100 min. ‘t Meisje in haar ?  die mij om kw. voor 8 zou roepen, klopte al om half 7, maar ik draaide me weer eens om, was later toch al veel te vroeg. M. sliep vannacht bij mij. Godert kwam mij met de auto halen. We stopten de auto vol met matrassen, de koffertjes achterop. Thuis komende zag ik dadelijk dat ontz. veel ramen gesprongen zijn. Verder was ‘t een vuile boel, al schijnt het heilig te zijn bij gist., toen de tuinvr. en Mina en Rena in de keuken zóó ‘n ontz. vuile boel vonden, alles onder een dikke laag roet en overal olie en vet verspreid. ‘t Was nu ook nog een chaos. Er is ontz. gestolen: al mijn pr. zware tafelzilver 132 stuks 2 zilv. trommeltjes, 24 zilv. messenleggers, 8 menuhouders, onze kiektoestellen, Rena’s radio en verschil. kl.voorwerpen. Het is wel erg, maar vergeleken bij de stakkerds, die alles verloren hebben, beteekent het weinig. We kregen voor ’t eerst weer post en waren in-gelukkig door een briefk. van 15 mei van Anton dat hij in goeden welstand verkeert en in de Frederiks kazerne is, dat Diederic echter gewond was. Arme menschen! Ofschoon het Zondag is, zijn Mina en Neeltje beiden gekomen om te werken, heel aardig.

20 mei: Frans is er ook weer. Iedereen heeft nat. vele verhalen. Op ter H. 12 diepe trechters in het park en granaatscherven tegen en in het huis! Vanocht. met R. grondig de slaapk. gedaan. Om 3u gingen we samen nr. M.burg, dat er ontz. uitziet. ‘t Is niet te zeggen hoe vreeselijk de aanblik is, zóóveel verwoest en juist het mooie. We mochten niet op de Markt, maar keken door de zijstraten naar…. niets en een stadhuis w.v. alleen enkele gevels nog staan, een L.Jan geheel afgestompt, alle bekende winkels weg. Radicaal. De dam bij het O.I.huis ontz. verwoest. Overkant ook. De v.d.Veurs, Adriaansen, Mevr. Loman, v.Doornincks, Op ten N. alles weg, geen huis of er is een raam gesprongen. Rena ging nr. de fam. Adriaanse die int ‘t huis v/d de Bruyne zitten, bleef er tot ‘s av. daar er een hevig bombardement gaande was in de richting van Toornvliedt, de granaatsplinters vlogen door het fietspad en suisden over ter Hooge heen, angstige oogenblikken. Bovendien rijden steeds D. vrachtautos en motorfietsen over den rijweg en draaien over de gazons of het niets is. ‘s Av. een part. auto met Duitschers er in die steeds maar den rijweg en en neer reed en dan over het gazon draaide tot W. er een einde aan maakte. Stoetje kwam ook nog even aan uit Zeeduin.

21 mei: Nogal goed geslapen al hoorde ik steeds de vl.machines. W. richt de 2 woonk. voor den Polder in en heeft er besprekingen. (…) ‘ s Av. weer zwaar geschut, dat de ramen deed trillen. ‘t Lijkt dichtbij. (…) W. geeft vand. den baas een uitbrander, daar hij geen klap uitvoert en maar kletst. Hij is nat. zeer verontwaardigd en spreekt onzin. W. maakt zich heel driftig. Alles in orde gebr. voor Bureau Polder Walcheren. Mijn bureautje in de zaal.

22 mei: Bombardementen gehoord, tam. dichtbij, op Z-Vl? Vanocht. rustig. Heeren kwamen voor den Polder. Lantsheer ook, wien ik een briefje voor M. meegeef., M. schijnt gr. wand. te maken o.a. nr O.kapelle! Lieve brief van Flor om naar ons te informeeren. Ik schr. haar en Htte brkrten. Ik kom eind. vand. wat tot rust, voelde me zoo onwennig in eigen huis. (…) Rena belde op dat ze ‘t rustiger vond den nacht bij de fam Adr. door te brengen.

23 mei: Polder Walcheren in volle actie. Kl.kluis onbeschadigd; gr. nog niet opengebroken. Lantsheer br. mij een brief van M. Joan kwam ook mee. Stoppels steeds bezig ruiten inzetten, maar heeft geen glas voor de groote, zoodat zoolang latten ervoor. Ook in stad vele huizen met dichtgespijkerde ramen. Na déj. gaan R. en ik boodsch. doen in stad, wat moeilijk is doordat zooveel zaken verbrand zijn. v.d. Mijle mag geen taarten meer leveren, alleen brood. Vele dingen, alleen op bons verkrijgb, maar tot nu toe alleen l.middelen. Bolier dronk hier een kopje thee. Om half 6 kwamen p.post 1 br. en 5 br.kaarten v.Anton 1 br.krt van Wim, 1 van Htte en 1 van fr.Boddaert om te informeren. Van Wim was van 13 mei dus lang geleden. W. en ik wandelen vanav; het is gelukkig rustig.

24 mei: G. 20 j. Geen erg pret.verj. voor hem. Hij kreeg van ons een kiektoestel, van M. een slip-over, van P. een klokslot. Paula kwam met Lantsheer mee per auto en bleef verder den heelen dag. Kees kwam eten.Taart of taartjes waren er niet te krijgen, maar we aten toch lekker. Ik liep met P. even om en ging even aan bij de fam. Helder, waar we nog niet geweest zijn en waar ook de moeder Fey was, die alles verloren heeft, zoo zielig. Toen we a/d thee zaten, kwam een auto met Gus v.d.F. en 2 D.off. die geen pret. indruk maakten om voor morgen hier kwartier te maken. Eerst wilden ze hier 25 man hebben en een bureau enz. maar we zeiden dat dit niet kon en tensl. zouden er 5 off. hier slapen, 4 Burschen en in de stal 2 sold. met 4 paarden. De off. zouden mee aan tafel moeten eten, maar brengen alle ingrediënten mee, de sold. krijgen uit de keukenwagen van K.kerke. ‘t Is wel een koopje! Even later kwam een aardige off. Walter, die hier met 10 off. zou komen slapen voor een nacht, vooruit maar weer. Na ‘t eten maakten wij alles in orde voor 11 off. maar later kwam Walter en 2 andere off. zeggen dat ze in de druivenkassen a/d overkant zouden slapen en niet kwamen. Ontz. bombardement weer, maar nu verder weg. G. en Kees brachten P. met de fiets terug naar Zeeduin. Steeds D. soldaten, die i/h park wandelen. Rena en Herr W. machten Ängeli! 

25 mei: Een afschuwelijke nacht gehad w.i. ontz. veel vliegtuigen overkwamen, w.n dan soms een hevige knal, die alles deed rinkelen. Ik had er al een uur naar liggen luisteren, toen ik hevig schrikte van een ont. knal, w.v. zelfs W. wakker werd! Even later klopte Rena aan onze deur. Zij was ook zoo geschrokken en we besloten naar de schuilkelder te gaan i/h bosch. Beladen met dekens gingen wij er heen en zetten ons op de stoeltjes. In de verte was er een hevig trommelvuur gaande waarschl. in Z-Vl. Telkens vlogen vliegt. over ons en hoorden wij schieten, een bange nacht. Na 3 kw. hadden W. en G. er genoeg van en gingen naar huis. R. en ik bleven nog wel 1 uur. Toen gingen wij beneden slapen in Wim’s kamer, maar rustig was het nog lang niet, zoodat wij wel moe waren. Nu moesten wij alles weer in orde maken voor de off. en mansch. die vand. kwamen. Wij zaten boterh. te eten in de zaal en voor de 5 off. hadden wij in de bilj.kamer gedekt, zoodat toen zij om kw. voor 1 kwamen, daar konden eten. Ik ging na het déj. eerst rusten, later ging Rena even. Karel v.V.V. en Liesb. en Gneomar v. Nispen kwamen naar ons inf. en op de stoep theedr. De v.N. hebben zich kranig geh., en zijn tot ‘t laatste oogenblik toen hun dak begon te branden gebleven. G. gooide er nog een emmer water overheen en ze dachten niet anders dan dat hun huis zou verbr. Gelukkig is dit niet gebeurd en is het het laatste huis dat gespaard bleef. De ouders van L. hadden 4 d. in de omgeving v. Zundert om gezworven. Vand. voor ‘t eerst een heerl. zachte av., wij zaten steeds op de stoep. De off. zaten in de bilj.k. skat te spelen Van Htte 3, van A 2, van Paula 1 en v.Oom M. 1 briefk. ontv.

26 mei: W. nr de kerk op ‘t Zand. In K.kerke kan geen kerk gehouden worden daar deze vol vluchtelingen zit uit Vlis. Men beweert 6000. Gelukkig hadden we een rustigen nacht, maar toen we op de stoep zaten te lezen, hoorden we voortdurend trommelvuur, waarschl. uit Vlaanderen. We déj. in de zaal en direct daarop gingen W. en ik op de fiets weg, terwijl R. nr de fam. A. ging en G. op ‘t huis bleef passen. Kees kwam bij hem werken. W. en ik fietsten over den Seisweg, Grijpskerke en over een binnenweg nr. Domburg. We genoten ontz. ‘t Was zoo mooi met den bloeiende meidoorn overal en het bloeiende pijpkruid. Akelig het kanongedreun tusschendoor. Bij F. en Htte aangekomen, vonden we daar buiten zitten: Gus en Ada met baby en Mevr. v. Boetzelaer, die ons vertelden dat vannacht de baby Eduard geboren is en alles goed gaat, een wendige tijding. Htte en ook Frits rustten nu. Toen we er even zaten, kwam opeens een Mijnh. Vinkesteyn, die Mevr. v.B. vroeg of ze soms met hem mee wilde rijden naar Den Haag, daar hij een plaats had. Mevr. v.B. zei dat zij nog te D. zou blijven, waarop ik den Heer V. vroeg of hij Mama mee wilde nemen, wat hij wel wilde. Ik reed met hem, Mevr. Kwast en den Hr Beelaerts v.B. nr Zeeduin, vond er M. op haar kamer, die dad. bereid was mee te gaan en daar zij geen bagage had, gauw gepakt was. Wij namen toen afscheid van haar w.n. zij in de Roode kruisauto stapte en hopenlijk goed in het veilige Haagje aan is gekomen. W. kwam toen na met 2 fietsen en na thee gedr. te h. fietsten wij weer nr huis, een heerl. tochtje. Na het eten kwamen de 5 off. ons op de stoep eene vis. maken, allen uit Saksen. Major Erust, Herr Dr Kessler, Herr Zahlmeister Geinsler, Herr Zimmermann en nog een. Ze waren werkelijk heel geschikt. Toen zij om half 10 vertrokken, speelden wij met ons vieren bridge.

27 mei: Weer een angstige nacht met veel vliegt. die over kwamen en veel harde slagen, w.d. men ontz. schrikt. Rena kwam aan mijn deur tikken en samen gingen wij een poos in bed liggen op Wim’s kamer, tot ik weer nr boven ging. ‘s Ocht. weer geweldig kanongebulder. Mh. Tervoert kwam op de stoep een praatje maken. Weer een briefk. v. Anton, dat hij niets van thuis hoort, arme jongen! R. en ik ‘s mid. nr stad voor boodsch. o.a. voor mij jurk gekocht in Duif. In de keuken beklagen ze zich dat 6 sold. daar zoo’n rommel gemaakt hadden met het eten en zoo vies afwaschten. Ze krijgen genoeg l.mid. en wij er zelfs van mee. Na ‘t eten in tuin eerste aardbeien gegeten.

28 mei: Vanmid. ging ik even nr Puck, die eergist. een zoon kreeg. Alles is best; ik sprak Piet. Bij het boodsch. doen, wat nu heel moeilijk is, zag ik nog meer het troosteloze van deze verwoesting. Vanaf de Groenmarkt kan men over de L.Burg, w.v. geen huis gespaard bleef de voorgevel v.h. stadh. zien. De L.Delft ook aan beide zijden verwoest; de Markt is wel héél erg; de Gravenstr. weg, de Gortstr. ged. weg, L.Viele het begin. Meisjesschool, H-P.str, Burger school verwoest, ‘t is ontz! Ik sprak even Not.Blaupot en met Mevr. Ritman in wier huis een nog niet ontplofte bom ligt. Aan de thee vond ik Paula, die uit M.burg was komen loopen en weer terug zou fietsen, maar een vrij zwaar onweer en regen belette het haar zoodat ze hier bleef.’t Is vand. rustig. België heeft gecapituleerd! Wel veel gerij van de D.militairen. Carel was even hier, maar W. noch ik waren er, hij sprak heel kort met Rena.

29 mei: De eerste rustige nacht gehad z. bommen of vliegt. Goddank. Om kwart na 11 kwam Carel, zeer onder den indruk van den toest. van D. die 50% kans heeft om te leven. Hij was ontz. verbitterd en verbeten, arme C. Hij was hier voor den wederopbouw v. M.burg, nam koffertje m. zilver voor A mee. R. en ik wandelden en plukten bloemen, wat ik ‘s av. met W. deed. Schreef een carte aan de Mahlde?

31 mei: Vannacht enkele vl.mach. gehoord, verder rustige nacht. Om 2 u. reden W. en ik nr O.k. waar de OptenN. zitten in Pension Gelges in een burgerlijk vertrekje. En dat na hun gezellige groote huis, ‘t is om te huilen. (…)

31 mei: (…) Vanav. dronk der Herr Major Ernst thee bij ons en gaven wij hem raadgevingen over de te volgen weg naar Delft, Den H. en Rotterdam Amsterdam, hij is jolig! (…)

1 juni: Rena en ik gingen met G. naar een heerenwinkel om een pak voor G. en een hoed (op de Stamkaart!) te koopen.

3 juni: Lekker warm weer eindelijk. W. was erbij toen v.d.Kop zich in de Polderkluis liet zakken om er eenige documenten uit te halen. Rena ging met P. een paar zomerschoenen koopen (wat nog z. bon kan). (…) Van A 2 brieven gehad. Hij maakt zich bezorgd over ons wonen hier, wil dat we nr O.k. gaan. Er was gelegenheid zich vrijwillig te laten inenten tegen typhus. Alleen W. deed het.

4 juni: Het eindex van G. begint, vandaag Algebra Nederlandsch en Meetk. Hij was niet ontevreden. Rena en ik tennissen weer voor ‘t eerst. We singelen en na afloop drinken we wat limonade bij Sigrid en hare moeder in den tuin. Voorts dronken wij thee in de tent. Van Htte kwam voor ‘t eerst weer een langen uitv. brief. Ben zoo blij dat zij een goed d. meisje vond in Lucie.

7 juni: Wij maken jam, van 5 ??? aardb. Er zijn er al volop. Vanmid. wilden R. en ik tennissen maar er was geen net en we moesten terugkeeren, ergerlijk. Ik schreef ‘s av. een klacht aan Den Heer Hesselink. Wij dronken weer in de tent thee, maar de wind was heden vrij koud en O. Schorer kwam plots. opdagen vanuit Toornvliedt, ook per bus gekomen. De trein rijdt nog steeds niet en de auto’s hebben geen benzine. W. was bij Hein, die weer pijnlijk was.

8 juni: Weer pracht. dag, maar voor de aardb. wordt het te droog, zoodat ‘s av. W. en G. het eerste bed begoten. De Duitschers nemen onder dank afsch. en vertr. reeds om 9 u. na hier 14 d. geweest te zijn. Van de off hadden wij geen last, maar in de keuken was het onvrij met al die soldaten. Mina moest steeds koffie en thee zetten en eieren bakken en eten warmen. Op de d.b. kamertjes was het een gr. rommel en ze hadden weer kleinigh. meegenomen, ook uit de keuken, daarentegen lieten zij eenige l.mid. achter en een dweil. Een oude vr. auto werd achtergelaten en door W, en veel hulp geduwd naar de stalweg. Mh. de Bordes kwam voor W. en dronk met ons thee op de stoep. Ik  zou morgen mid. met hem mee kunnen rijden naar Den H. maar heb nu al een plaats in de bus besteld voor ‘ochtends. 

9 juni: W. bracht mij naar het station waar om 7¼  u. 4 bussen vertrokken naar Den Haag. Ik zat alleen in de laatste bus, maar in Goes kwamen er andere menschen bij. We reden door Nieuwl. en Kapelle, beiden gebombardeerd, door de onder water gezette gebieden om Kruiningen, waar het water nu was verdwenen, maar die een troostelooze aanblik boden. Hier en daar reden we langs  uitgebr. auto’s en langs kruizen waar een gevallen fr. of Duitsche soldaat gevallen was. De aanblik van Rott. was echter schokkend. Een heel stadsgedeelte in puin, hier en daar rookte het nog. Welk een verwoesting. Om 11 u. kwam ik in Delft aan, daar waar de weg aftakt bij de benzinepomp. Piet, Anton en Fracht wachtten mij met de fiets van Htte op. Heerlijk om A. weer te zien, die sedert eergisteren is afgezwaaid, gelukkig voor hem. ‘t Is ontz. gezellig bij H en P. te zijn en ‘t is er alles zoo keurig. Eenig om voor ‘t eerst bij mijn getr. dochter te logeeren! In den tuin zaten we eerst te praten en er was veel te vertellen van weerszijden. Na ‘t déj. in het gezellige eettkamertje gingen we even rusten, w.n. we weer in den tuin gingen theedr. ‘t Was een warme dag. Lucie, het aardige dienstmeisje, had heerlijk gekookt. 

14 juni: Weer den heelen dag regen, we kunnen het best gebruiken. Alweer een maand geleden dat Wim ‘t laatst schreef. God geve dat hij nog in leven is, ellendig deze onzekerheid.

15 juni: (…) Vlak voor het eten kwamen de de Bordes’sen met wie wij nog even rondliepen. de B. dringt er zeer bij W. op aan om Comm. te worden voor de wederopbouw v. M.burg. W. voelt zich er niet capabel voor en kan het fin. ook niet pro Deo doen. ‘s Av. de Beus. te bridgen. Zij kwamen vroeg en gingen 10 u. weer weg, nadat wij hem nog even den tuin hebben laten zien. 

17 juni: Nu Neeltje 15 juni wegging en Mina ‘t liever z. 2e meisje wilde doen, komt Vrouw Verstraate iederen Maandag middag om te wasschen. Anton helpt iederen dag in den tuin. Er zijn ontz. veel aardb.

19 juni: G. had vandaag zijn eerste ex.dag (mond.) vond de moderne vakken er moeilijk.

20 juni: G. had zijn 2e ex.dag en meteen uitslag. Van de 6 is hij de eenige die herex. heeft in Duitsch en Anal. Meetk. Wel heel jammer voor hem. We zullen het beste hopen voor morgen. Arme G.

21 juni: G. had om half 9 zijn her-ex. in Duitsch dat hij minder goed gemaakt had dan op zijn ex., hij kwam moedeloos terug en wij vreesden het ergste. Liedje Fernhout kwam een bezoek brengen om 5 u. nadat Rena, Anton, Paula en ik getennist hadden. Toen Liedje wegging, kwam G. er aan met een blij gezicht – geslaagd! Zijn anal. meetk. had hij vanmid. goed gemaakt en dat had den doorslag gegeven! Hij was dan ook dolblij en wij niet minder. Welk een vreugde! G. belde dadelijk Htte en Piet op en vroeg ze het ook aan Gr.m. wilde tel. Deze belde ‘s av. op om te fel. en beloofde G. f 10. Met vreugde bridgden wij vanav. Later zaten we met A en G. over G’s toekomst te praten en werd er besloten dat G. in Leiden in de rechten zou gaan studeeren, daar hij dan alle kanten uit kan. Er belden vele menschen op om geluk te wenschen. Mina is ziek, Rena kookt.

22 juni: Mina bleef nog thuis. (…)

23 juni: We waren laat vandaag, hadden in ‘t geheel geen bediening, maar redden ons best. (…)

24 juni: Mina was nog ziek, dus kwam Vr. V. den heelen dag. Lekker weer, al vroeg nr de tent, waar Liesbeth met de baby en ook Kees kwam, veel aardb. kon ik weer weggeven. Carel tel., ons het gerustst. bericht dat W. nr. elders was vertrokken, waaruit W. begreep Indië. Goddank leeft hij dan nog; ik ben zóó dankbaar al zullen we hem in lang niet terugzien. Nu vecht hij tenminste niet met Engeland.

26 juni: Vrouw V. kwam weer. (…)

28 juni: Mina kwam om 9 u. terug, ofschoon ze nog niet geheel hersteld is. Rena en ik streken de wasch. (…) Bij Gee Tellegen even Bestuursverg. v.d. Tennisclub.

30 juni: Mooie preek van Ds W. waarheen W. P. en ik gingen. Ik ging na de kerk even nr. de fam. Schlüser, eig. v. het verbrande hotel Abdij om inl. over Bauduin, die er gelogeerd had en nr. wien Jenny v.Dijk mij gevr. had te inf. (…)

3 juli: (…) ‘s Av. kwamen Jan v.D en Mans Boreel broodbonnen brengen en gaf ik in ruil een gr. bouquet lathyrus mee.

4 juli: Rena probeert stof voor een tennisjurk voor mij in Vlis. te krijgen maar tevergeefs. Gist.av. met ons vieren een gr. teil vol bessen geplukt, w.v. heden bessensap gem. Ik bracht een bez. aan Sophie en Trude en zag het bovenhuis van Trude, niet onaardig, maar klein. In N-Afrika schieten Eng. oorlogsschepen op Fransche, daar deze zich niet bij de Engelsen willen voegen.

5 juli: (…) Vanocht. weer zware bommen hooren vallen.

6 juli: Mooie dag. Ik bracht bessen aan Adr. Roelof kwam ‘s av. met rackets, wat ik hem gevr. had. De mijne is verbrand in R’dam toen hij nieuw besnaard moest worden. Ik kocht een voor f 18. Het regende vanav. heerl. terw. wij op de stoep zaten. Er werd ontz. veel gevlogen en in de verte met bommen geworpen. (…)

8 juli: Anton vertrekt per fiets nr Laren om er Mh A. Fernhout te gaan spreken. Hij zal heden op de “Lugt” overnachten. R en ik maken 14 ??? bessen en framb.jam. Mh Bron komt ons vertellen hoe wij door ‘t R.Kruis met Wim in contact zouden kunnen komen. Eerst moeten we weten hoe Carel weet dat hij nr I. is.

9 juli: Frank door z’n cand. Wij belden op. C. heeft een brief onderweg nr mij over Wim, maar schijnt toch niet abs. zeker te zijn. Wisten wij maar dat hij in veiligh. was! 

11 juli: (…) We vulden een formulier in v.h. Roode Kruis wat via Casper Ortt hopenlijk Wim zal bereiken! Carel, wien ik gevr. had hoe hij aan ‘t bericht kwam, schreef dat hij nr z.i. goed ingel. zijde gehoord had dat eenige O.Z.booten daarheen waren. Zóó zeker dat W. mee is, is dit helaas niet!

13 juli: Oude jongen al 24 en helaas nog steeds geen vooruitz. iets te gaan verdienen. Het loopt hem niet mee in ‘t leven. (…)

16 juli: Ik las veel in bed: Festijnen en perikelen van Mevr. v. Zeggelen, heel goed geschreven. Van Mevr. Wiersma kwamen prachtige anjers.

17 juli: Slecht weer, jammer voor de kinderen, die uit logeeren zijn. Ben zeer geïnteresseerd in ‘t boek 

“Rebecca” van Daphne du Maurier. (…)

20 juli: We hoorden veel bommen en afweergeschut, ook gisteren. Er zijn weer menschen gedood. Wij vernemen dat Lantsh. en met hem alle Kamerleden en vooraanst. menschen uit Indië zendelingen enz. zijn weggevoerd nr Duitschl – als represaillemaatregel van Ned-I. waar D. gevangen gen. zijn. Contact met Indië nog abs. niet.

7 juli: Anton en ik gingen om 11 u. p.trein nr. Kapelle, fietsten nr. Vlake waar een wiebootje ons met den Hr en Mevr. de Roos overzette, toen nr Kruiningen waar wij in Café De Uitkijk lunchten, w.n. wij reden nr Rilland. Mijnh. Kakebeeke vonden wij op het grasveld voor zijn huis en al spoedig kwam Mevr. K. er ook bij zitten, een aardig vrouwtje. Wij maakten prettig kennis en fietsten met hun nog even naar de vlakbij gelegen O.Schelde vanwaar men B. op Z. zag liggen. Na een ¾ u, namen wij afscheid en reden naar Mej. Meulenberg om een kamer voor A te zien. ‘t Was er keurig netjes overal en ‘t maakte een goeden indruk. f 50 p.m ook wach vrij. Daarna gingen wij op den terugtocht maar 2x sprong A’s fietsband en daar ik bang was den trein in Kapelle niet meer te halen, reden wij nr. Kruiningen waar we eerst 38 min. op den trein moesten wachten en ‘t eindeloos duurde vóór de bussen (7) kwamen en alle reizigers + fietsen overgeladen werden. Vanaf Kapelle reden wij toen weer per trein nr. M.burg, waar we bijna 1½ u te laat aankw. en ‘t eten ons goed smaakte.

8 juli: Vanmid. kwam de Bursche zeggen dat ze weggingen, hij wist niet waarheen. Later hoorden wij dat de Majoor zoo’n last van muggen gehad had. Waar die al goed voor zijn! A. en P. haalden Hans Goedhart-Bakker uit Arnhem van den trein, die ook al veel te laat aankwam.

10 juli: Veel actie in de lucht, Eng. en D. vliegt., veel schieten. Er valt een bom op de binnenpl. v.d. kazerne in M.burg, terwijl W. vergaderde met den Burg. in de S.DOA. (…)

12 juli: W. vertrekt voor verg. voor Wederopbouw v. Walcheren naar Den Haag, (…)

14 juli: (…) Later vertelt H. mij dat er mis. gr. nieuws is!

17 juli: (…) Na ‘t eten kwam plots. A per fiets uit Rilland, in opgewekte stemming. Hij was tevreden over zijn kosthuis, waar nog 4 andere jongelui zijn, die hem geschikt lijken. Butijn, de bedrijfschef wijst hem van alles, hij kan goed met hem opschieten. Het eten is er ook heel goed en alles erg netjes. Ik ben er erg blij om. (…)

2 sept: (…) Er vallen ‘s av. weer bommen en er was veel afweergeschut te hooren. A. belt ‘s av. op uit Rilland wat hij moet doen, daar allen in de plaats hunner in woning moeten terugkeeren. Wij zullen gauw Verhuisbiljet zenden. Aan de kust moet vand. ook ieder weg zijn, die er niet te maken heeft. Wat gebeurt er nu weer? 

3 sept: Niet alleen a/d kustpl. maar in heel Zeeland en naar wij hooren W.Bv en de Z-H. eil. moeten alle vreemdelingen weg en de burgers niet er uit. Het heet dat de treinen en auto’s alleen voor de Duitschers loopen. We tennisten met ons vieren + Kees, en eenige dames. Heerl. weer. Paula voor ‘t eerst nr. school, krijgt heel andere uren, voor de verduistering, altijd om half 4 vrij en Woensdags geen vrij. In de tent thee gedr. ‘s Av. hevig bomb. op Eng. vliegtuig, die bommen liet vallen. G. en ik keken naar lichtkogels en ‘t schieten met roode, groene en gele bollen.

10 sept: Rena en ik ‘s mid. getennist met 3 andere dames. Rob Fruim kwam hier eten (op patrijzen van Wim Q.) ‘s Mid. had G. met Wim gejaagd hier op ter H. en hadden ze 3 konijnen en 1 eend gesch.

11 sept: W. die een verg. had met Q. de Bordes en de Ranitz, kwam onthutst thuis vertellen dat Q. tijdens de verg. per telephoon ontslagen was. ‘t Is vrees. voor hun! W. ging ‘s mid. even nr Adrienne. Sophie de Bordes kwam een visite maken. Provisiekelder door Vr.V. schoongemaakt.

15 sept: Ontzettende bombardementen op Vlis. en ‘t vliegveld vannacht – telkens weer! W. en ik gingen vanmid. nr de kerk – Ds Vossers over “Wij hebben hier geen blijvende stad” byzonder mooi. Vand. moet Q. uit Zeeland en het kustgebied, ook niet nr Den Haag. Gist.av. tel. hij het aan W. wn. wij direct even nr hen gingen. Ze waren verslagen, begr. niet waarom, want Q. had steeds meegewerkt met de D. Het is vr. voor hem. Adr. en W. blijven op Toornvl. wonen. Wij dronken thee op W.’s kamer, ook ‘s av. R. at bij de Besiers.

16 sept: Vandaag begint de groentijd voor G, niet erg leuk voor hem, maar hij zal er zich wel doorslaan, ik moet telkens aan hem denken. Ontz. bombardementen ook weer deze nacht men zegt op schepen op de Schelde. Ik deed ‘s mid. boodsch. in stad. De noodwinkels zijn bijna allen in gebruik. Vand. ook vleesch op bons 1 ??? in de week p.p Rugers treedt vand. in functie als W’s Secr. voor den wederopbouw, hij drinkt bij ons boven thee.

17 sept: Van Adrienne kwamen 7 kisten met porc. en wijn en werden op zolder en in de kelder gedeponeerd. De Smid kwam de houtkachel zetten in W’s kamer. We zitten er den heelen dag. Ik doe een poging Trude te gaan felic. voor haar verj. op 19, maar ze wil juist uitgaan. Jan v.D. br. ons ‘s av. een bezoek.

22 sept: (…) Thuis gekomen, kwam even later Piet thuis uit Den Haag en den Roemeen Pragano, van wien H in Mb. Esperanto had gehad en met wien zij zich vloeiend in die taal onderhield. We waren dus met ons 5 a/h middagmaal dat om 1 u. gehouden werd. Daarna br. G. mij nr. den trein. Tot Arnem. ging alles goed, toen konden we niet verder vanwege luchtalarm te M.b, en nr. men zei was een bom op de lijn gevallen. We bleven er een heelen tijd staan tot de trein uit M.b. door kwam en wij heel langz. nr M.b. stoomden. Vlak bij de meelfabr. op 3 M. v.d. lijn was een diep trechtergat. W. P. en R. haalden me per fiets af. Ze waren pas van huis gegaan, toen ‘t luchtalarm veilig klonk. Ze hadden hier vrees. nachten gehad. Vlis. is weer hevig gebomb. ook op schepen, die er liggen. ‘t Kanaal dus. M.b. en Vlis. ligt vol schepen. We aten pas 7 u. zaten ‘s av. gezellig boven.

23 sept: Mank Q. trouwt heden met Jurriaane de V.v.S. maar telegrammen mogen niet verzonden! De nacht was weer zeer onrustig, Vlis. weer gebomb. R en ik zoeken bramen op de Breeweg en achter Dekker. In de tent thee gedr. ‘s Av. komt de knecht v.d.Q.’zen vertellen dat de fam. Toornvl. moet verlaten omdat een D. met fam. er wil gaan wonen. W. belt allerlei autoriteiten op, maar er is niets aan te doen en W. zou haar morgen de onaangen. boodsch. meedeelen, ellendig! Roelof komt een theebez. maken, een bom viel vlak voor zijn huis, de scherven op z’n dekens, overal de ruiten kapot, hij log. bij Gerard K. Wij zeggen dat zij best hier mogen komen. 

24 sept: Ik ga even nr ‘t spreekuur van Dr Pel, was bang voor vergr. v.h. hart. Hij onderzoekt mij goed, maar alles is best, gelukkig maar! Rena tennist P. krijgt op school een huilbui van zenuwen, arme lieve schat. Wat moeten die j. kinderen veel doormaken. W.Q. komt voor ‘t eten, had er al van gehoord, ze vonden het ellendig! Om een uur of 8 belt Barendse op dat het plan niet doorgaat, welke blijde tijding W. dad. aan Adr. doorgeeft. Sophie de Bordes en man, die juist van Adr. kwamen, komen hier boven een praatje maken.

28 sept: Ik ging nr K.’kerke vor mijn identiteitskaart, die we nu allemaal moeten hebben. (…)

4 okt: Vandaag weer hevige schietpartijd\en in de lucht en luchtalarm in M’b en Souburg, we schrokken telkens hevig, hebben het den laatsten tijd niet zoo sterk gehad. G. werkte ‘s ocht. en ging ‘s mid. nr. Vlis. om een pakje aan R. te brengen, dat hij morgen nr Htte en P. kan meenemen, waar hij met N. gaat logeeren. ‘s Av. bridgden G. R. en ik. Een D. kwam spreken over ev. kwartier maar ‘t is nog niet zeker.

8 okt: (…) Om g u. kwam hier een Eng. vliegt. in de buurt bommen werpen en kwam het afweergeschut in actie, dat vlakbij moet zijn en een oorverdoovend leven maken. W. P. en ik zaten ½ u beneden op de trap, het was heel erg en telkens kwam het vliegtuig terug. Rena, die nr de Adriaansen was, kwam niet thuis. ‘s Mid. was er een Kapt. met 3 mansch. geweest voor inkwartiering en heeft met W alles bekeken, vond het huis echter niet geschikt voor 20 sold. en een bureau, te mooi ingericht.

12 okt: De sleeper Theune haalt met zijne paarden 2 boomen uit de vijver. (…)

15 okt: (…) Een heerl. bericht van Mevr. Kroesen, dat Frans K. en W. samen zijn in Sa en ‘t goed maakten verder geen détails. W. was verm. dan overgepl. van de O9. Wij zijn erg dankbaar, al vinden wij ‘t wel naar dat hij zoo ver af zit. Vanav. weer luchtalarm in Souburg en bommen, die vielen. 

17 okt: Ik schrijf Wim in ‘t Fransch en meld Fanny zijn adres, als dit eens lukte. Maar hoe lang zal ‘t duren vóór we iets van hem zelf hooren? ½ jaar? (…)

19 okt: Schit. warm weer, onze 29de trouwdag. Wat zal dit n. huw.jaar ons brengen? Moge wij even gelukkig blijven dan in de afgeloopen jaren en wij onzen besten Wim terug mogen zien! 

19 okt: (…) De 2 heeren Ringers Vader en zoon, de Heer Mouton en de Hr v.d.Meer allen vd. wederopbouw, kwamen om half 4 evenals de Burg de B. en Rutgers. (…)

23 okt: Zeer koud, wij zitten boven bij de houtkachel. W. mag zijn auto weer gebr. krijgt 20 L. benzine per maand. Hij reed heden weer na 5 maanden, was met de Ranitz voor de wederopbouw nr Yerseke, Kapelle en Schore, had daarna met 2 D. een onderh. bij de R. over het Streekplan Walcheren! (…)

27 okt: Rustige Zond. Gist.av. om half elf zijn er in K.kerke 4 bommen gevallen, een in den tuis van Not. Loeff, 2 in de Beatrixlaan en nog een. Veel ruiten kapot, maar Goddank geen menschenlevens te betreuren. (…)

28 okt: (…) De Polder verlaat ons heden om nr de P.E.Z.M te verhuizen, we hadden al die 5 maanden er weinig last van. Om keukenkolen te sparen, zitten Mina en Frans tegenw. ‘s av. in de bilj.kamer.

29 okt: Had weer last van veel vl. waarom ik den heelen dag bleef liggen op W.’s kamer en veel las in: Hölle, wo ist dem Sieg? van Field, dat mij zeer boeide.

30 okt: (…) Na ‘t eten werd nog gebridged, w.b. R en Paula om beurten mee speelden en vóór 10 u. moesten ze alweer weg, vand. is dat voor het laatst, morgen mag tot 12 u.

31 okt: Toen W. en ik om 11 u. nr bed wilden gaan, belde G. vanaf ‘t stat. op. We hadden hem pas morgen verwacht. Hij had 6 min. vóór 9 moeten aank. maar er was een bom gevallen op den brug bij Zwijndrecht en op het stat.Wouw, zoodat ze 2x per bus moesten gaan. G. tel. nr alle kanten om een taxi, want hij had een loodzwaar valies – niets te krijgen daar er abs. niet met licht gereden mag worden. ‘t Stat, was gesloten, Commerzee gaf geen gehoor. Tenslotte zag G. een l.straal bij Smit den h.arts, waar hij z’n valies mocht zetten en toen nr T.H. is komen loopen, net 5 voor 12 binnen. Ik was hem tegemoet gegaan kon geen hand voor oogen zien. G. redt zich altijd wel en de 2 gr. stukken taart en punch smaakten hem opperbest. Heerlijk hem weer eens thuis te hebben! P. herfstvac.

5 nov: P. weer nr. school. De Eng.vl.m. schrijven V.’s in de lucht om de bevolking v. Vlis. en Soub. aan te raden: Vertrek. Wij hebben ons dus voorbereid op bombardementen. Vanaf kw. voor 8 waren ze ook bijna niet van de lucht en telkens hoorde men de zware slagen van het afweergeschut. P., die op W’s kamer zat, zie ik beneden te komen. Om 10 u werd het stil, maar om 12 u en 1 u was het weer erg, we waren toen echter in bed.

6 nov: W. kwam thuis met het bericht dat Ab B. geschr. had, dat Wim ook in Eng. zat. Wat moeten we nu gelooven. Ik schreef vanav. aan Mevr. Kr. en hoop dat haar bericht waar zal zijn. Nu zijn we dus weer in onzekerheid – maar hij is in Gods hand! W. en ik maakten vanmid. een bezoek op “Toornvliedt”.

14 nov: Een orkaan vannacht, zooals wij hier nog niet beleefden. Er is overal veel schade.Bij ons ook, de schuur van Dekker, de Minervakoepel, de koepel met de gekl. ruitjes heel veel boomen en kronen en een ontz. rommel overal. W. Heeft het erg druk ging met den trein van half 6 nr Delft, een nacht log. bij Htte. Ik las Rena voor uit “de Sterkste” van L.E.

17 nov: Ik was alweer ongesteld en bleef den heelen dag te bed liggen. W. tel. aan Mama dat ik eene week later kom, wel jammer, maar ‘t is beter. P. ging met Len nr Q.k nr Herma, de anderen maakten een fietstocht. Den heelen dag onrustig geweest, veel kanongebulder.

18 nov: Te bed doorgebr. Ik had heden nr Mama zullen gaan, Dr Pel kwam, zei dat als ik weer last ervan kreeg, ik een kl. operatie zou moeten ondergaan, wat ik vr. zou vinden!

19 nov: Op de ligstoel op W’s kamer bracht ik den dag door. Veel gelezen in Klaus Berg und Bodil

20 nov: Ik kon vand. weer naar beneden gaan, deed het kalm aan.

21 nov: Boodsch. voor H-N. ged. in stad

22 nov: Door Frans en Rena nr stat. gebr. ¼ u te laat vertr, maar slechts 10 min. te laat in Delft om half 4. H. was aan het station om mij te halen en vertelt mij dad. het heerl. nieuws van een baby, die eind Mei komen moet en waarop zij zich zeer verheugen, H. is erg goed en heeft nergens last van. Ik vind het ook heerlijk, maar hoop dat de tijden dan niet nóg slechter zullen zijn. De l.mid. zijn bijna allen op de bon. en nu gaat het nog best; als dit zoo maar mag blijven! Maar we mogen geen zorgen vóór den tijd hebben en op God vertrouwen, die het met haar en haar kleintje wel goed zal maken. Piet haalde even mijn koffer, die ik had laten staan in ‘t huis naast Burg.woning gezellig thee gedr. in hun zitk. en Mama even opgebeld dat ik er ben.

5 dec: (…) Vanocht. om 8 u. hevige slag: 4 bommen gegooid op de Kinderdijk en omgeving, 4 menschen gedood w.o. 2 kl. meisjes een meisje van 19 en een man van 33, ontz. verwoesting en op Rouaansche kade weer enorme glasschade – ontz.

17 dec: W. en ik eten op “Toornvliedt” heel gez. en lekker: Soep, schelpen met ei, faisanten, zuurkool, nougatine-taart. Daarna in de tuink. prettig gebridged. Thuis vonden wij Herman, die door G. uit B.op Z. was gehaald en met wien hij langs een smokkelweggetje en door een mijnenveld, een weg die A. G. den vorigen dag had getoond, behouden in Rilland werd geloodst, waar ze Anton nog even spraken en verder doorfietsten tot Goes. H. ging daar op den trein, G. fietste door en haalde H. in M.burg van den trein. Ontz. vuile wegen hadden ze gehad, daar zagen ze wel naar uit.

21 dec: Vanocht. kw. voor 7 werden we opgeschrikt door een ontz. lawaai: bommen riepen we elk. toe en ‘t huis wankelde. We hadden ‘t gevoel of er een aardbeving was, ‘t waren 4 ontz. harde slagen, sliepen wij weer in. Om half 9 werd W gewaarschuwd dat Mevr. Slooven met een dringende boodsch. aan de tel. was: een bom was op de poort tusschen haar woning en het nieuwe PZEM geb. gevallen, hun huis was gespr. Even later kwam de baas vertellen dat een bom het huis van Coppoolse had beschadigd. Wij gingen er in den loop van den morgen allen heen, a’/d achterkant waren allen pannen v.h. dak, een scherf was door de muur v.d. bedstee v. kl. Jan gegaan, ramen kapot, houtwerk, buiten WC. geitenhok en een heele ravage. ‘t Moeten zeer zware bommen geweest zijn. Een op 5 M. afs. van Copp., een vlakbij Rijnierse, zóó groot dat het de heele wegbreedte besloeg en zóó diep dat er 5 vrachtauto’s met puin later in gingen, verder nog 2, die groote, diepe trechters i/h land maakten. 4 timmerlui waren er dadelijk al aan bezig en vrouw C. was aan ‘t schoonmaken, welk een schrik en hoe wonderbaar zijn ze bewaard. Zoo ook Mevr. Slooves, dochter en d.bode. De laatste had gr. stukken puin op haar bed liggen. W.’s kamer op het Geb. is onbewoonbaar. ‘t Was wel een heele schrik. W. ging ‘s mid. mee helpen en daarna nr den trein van 5.51 om H. en Piet af te halen, maar vernam dat de trein 5 kw. te laat zou zijn. Mevr. v. Leeuwen nam hem mee nr. huis, waar een deel der fam. aan tafel zat en W. een 2 jarig kindje tot zijn gr. pleiz. ging voeren (…)