1939

1 januari: W. en ik gingen samen nr. de kerk Ds Hielkamp hield een pr. preek over ps.23: De Heer is mijn herder. Wij zijn zijne schapen, krijgen dikw. miksteentjes toegeworpen van den Herder, om ons bij den troep te houden. Miksteentjes die soms erg worden. Mogen wij sterk blijven en bij de troep! Mogen de saamgepakte wolken van intern. spanning zich weer verspreiden en ons werelddeel voor oorlog behoeden! Wij gingen na de kerk per auto de post halen. ‘s mid. reden W. G. en ik eerst naar Schoe, die 25 jaar op Westh. was, maar dit feit reeds gist. herdacht had. Toen bij Bommeljé jn. en Nous B. Daarna reden wij van Serooskerke nr. Veere om bij Mrs. Mills nog gauw de jurken te gaan halen die zij voor H. en P. veranderd heeft. Wij dronken hier thee, vonden vele visitekaartjes van j. lui en meisjes. Later kwam Jan v. D. die wij ontvingen. We kregen een pr. taart van haar. ..”

16 januari: H. weer ben. maar nog niet beter. Om kw. voor 6 was Adriaanse a/d deur geweest: Door Joes gewekt, de oude Eng. zeer slecht was en of we Dr. v. Hooden wilden opbellen, wat G. deed. Arme oude man. Ik ging na ‘t ontb. er even heen en vond hem zeer achteruitgegaan en zoo benauwd. Er was een stoet van fam. leden, arme familie! Ik bleef 10 min. beloofde terug te komen. A. ging een koffiebezoekje bij de Tuylls maken. ‘s mid. was ik er nog 2x de laatste keer half 6 rochelde hij zoo. Ik reed door naar Maatje Kleinepier, die juist overl. was. De ouders echt bedroefd, ik zag de arme gebochelde doode even, 25 jaar en zoo geleden, altijd even opgewekt. Na ‘t eten kwam Adriaan vertellen dat zijn vader om 7u. kalm was ingeslapen.

28 januari: Deed ‘s ochtends alleen massa’s boodsch. Na de thee met M. boodsch. en toen heel gezellig gegeten bij Gerzon met P. en H., heel goed alles. Toen zouden we nog nr. t Cineac maar ‘t was overvol zoodat wij nr. huis gingen, evenals P. en H. Ik las M. ‘t boek uit.

31 januari: Met M. nog even boodsch. ged. in de buurt. Koude Oosten wind, ‘t vriest. M. vindt ‘t naar dat ik vertrek, waren we maar dichterbij! Mh. M.br. mij weer nr. stat. W. en G. halen mij en W. is gelukkig dat ik er weer ben.

20 februari: De groen gord.v. W’s kamer v.d. voering ontdaan, uitgeborsteld op de stoep en versteld. Ze zijn erg verschoten en slecht, maar W. wil ‘t er nog een paar jaar mee doen! 

25 februari: P. had haar nieuwe organdy lange jurk aan met wit satijn sch., zag er beeldig uit! Ik was trotsch op haar.

1 maart: Mina jarig, ze krijgt een boek van B. Bakker van ons. Zolderschoonmaak. H. kijkt alle kisten na. 4 vis. van Marianne Renss. W. heerenbridge.

18 maart: Gr. onrust in Europa waar Hitler Tsjecho-Slowakije is binnengerukt wat hij in sept. beloofde nooit te zullen doen. Weg is al ‘t vertrouwen. We zien de toekomst weer duister in. Geve God dat de oorlog niet kome.

11 april: Ofschoon we ‘t nog lang niet te … vinden en gist. ad. met Trees Roes nog tel. brachten wij H vanocht. toch maar naar den trein van 8u. nr. Roosend. waar zij Trees hoopt te vinden om verder te gaan naar Parijs. Ze zouden de radio ber. blijven volgend en dad. terugkeeren als ‘t noodig is. Ik belde Mr Wouters op om te hooren of P. gew. aankwam. Hij zou haar zoo noodig naar de grens brengen. Onze grenzen worden aan alle kanten versterkt en er zijn heel wat menschen onder de wapenen. We luisteren telkens naar de nieuws ber. door de radio. ‘T …, onzekere tijd, groot contrast met ‘t pr. zomerweer. Wij hadden hier 66 F. Ik lag weer heerl. in ‘t dal te schrijven aan Wim terw. W. de bevroren brem er uit deed en verbrandde.

12 april: Druk gehad met beddengoed en kleeren tegen de mot inpakken. W. s’ av. heerenbridge. Intern. toestand blijft onzeker.

21 april: Met A op de stoep zitten werken. A. stud. Maleisch ‘s mid. getennist voor ‘t eerst met Sophie B, Rick B, Chris T, Gee T, Msje Loeff en mevr. Adr. was goed op slag. Goede ber. v. Htte.

26 april: Weer met Jaantje een uur gewandeld. A.sr. ging nr. Veere om 2u. kwamen Joha met den Heer Payne Best. Ze gingen C. halen die steeds klaagt over pijn in den rug en te Den H. geröntgend zal worden.

3 mei: Om 8u. brengen wij Anton nr. den trein, die nu het harde leven tegemoet gaat als soldaat. Moge deze leerschool hem veel goed doen en hij zich er niet ongelukkig voelen. God helpe hem. Paula kwam om 18.35 te Vlis. aan. G. kon haar niet halen, daar hij een middag met hoofdp. te bed lag en W. had vers. Wij dronken thee in de tent. Gerda en Fran Stripecke kwamen, de laatste om afsch. te nemen. Zij plukten mee en gingen met aardb. en bloemen nr. huis. Verruk. weer. ‘s av. weer gewandeld en 16 gespeeld.

15 mei: Groot nieuws: De Mahlstedts kregen tóch permissie en hopen gauw te komen! Heerl. voor hen. Ik hoop maar dat ik sterk genoeg zal zijn in de komende drukke maanden en er veel voor hen kan zijn, evenals voor mijn gezin! Ik schreef p.o. Levy of ze 31 wilden komen. A. voor ‘t eerst typeles. Trau T. schildert ‘t middenstuk van den tuin. Ik vind haar ontz. vermoeiend en druk, maar wel (?) waar veel bij zit. Ze geniet hier oneindig! Trude komt ‘s mid. om mij te helpen met ‘t naaien van de cyclamen kleurige jurk.

17 mei: Htte. rijdt met (?) mee nr. Den Haag blijft vannacht bij Mama. Ik na déj. nr. Heleen, die nog heel zwak is, toen veel boodsch. ged. P. poseert van 8 – half 10 voor 5 schilders o.a. Marianne Reuss, Mevr. Evers, Kimpe. Ze verdient f1.50, is daar zeer trotsch mee!

30 mei: Willem nr. A’dam om We uitgeleide te doen die weer nr. Paramaribo vertrekt en door vele menschen wordt uitgeleide gedaan. Ik doe boodsch. in stad. H. rijdt Jaantje, die met M. in de tent zit. Na ‘t eten met M. gewandeld. Kinderen spelen samen ringtennis. 

1 juni: Vand. de dag waarop de Mahlstedts zouden komen – maar – om half 9 worden we opgebeld vanuit Oldeur. dat pas Tr. M. niet in orde was, hij doorreist en we op kunnen bellen Den Haag: Grensbewaking, helaas geen resultaat. Met een J. op haar pas komt zij er niet door! Ik tel. met Hedwig, die zeer ongelukkig is, om half 12 nog eens opgebeld, maar ze was weg zooals een telegram ons meldde. ze ging naar haar broer in Melle. Toen wij 12.22 Herr. M. afhaalden, moesten wij ‘t hem vertellen; hij was geheel bestürzt, kon ‘t waar niet gelooven. Met moeite kregen wij hem uit den trein, want hij is verlamd in den beenen, we hadden innig met hem te doen, hij was zoo bedroefd. W geeft zich nog veel moeite, schrijft en telephoneert. Wij spreken nog met H. in Melle en schrijven daarheen. Trude ‘s mid. even hier.

2 juni: Carl heeft uitst. geslapen, loopt ellendig en kan geen stoep op of af; wij wand. een beetje met hem. Pr. weer maar te winderig voor de tent.’s Av. spel v.16, W.er receptie de Bordes op ‘t stadh. P. maakt kennis met de dochters bij de Fernhouts, H. en ik hebben ‘s mid. tennis. W. wandelt ‘s av. met G.

8 juni: W. in samenwerking met Quarles zenden een schrijven aan den min. v. Justitie om Hedwig hier te krijgen, daar de zaak dringender is door zijne ziekte. ‘s Av. weer versch bloed. w.v. hij steeds gelatine injecties krijgt.

10 juni: H. schreef dat zij de verwerk op haar pas gekregen had dat zij Duitschl. weer binnen mag komen. Even later belt  W. op dat van den chef v.d. Grensbewaking in Den Haag toestemming is verleend aan H. om ‘t land binnen te komen. Gr. Vreugde. Ik tel. naar Melle, waar men mij eerst niet kon verstaan maar tenslotte begreep. H gaat nu vannacht 1u. uit Melle. C. is geweldig blij en ziet er zóó gelukkig uit. We praten nu over niets anders. Ik had juist heden H’s kleeren willen verzenden.

18 juni: Anton krijgt bericht dat 3 juli zich moet melden in 2de bij de motor artillerie.

23 juni: Ik lees ‘s av. voor uit mijn dagb. van den tijd dat ik in V. was bij de M’s en van 1987 toen we ons op 24 juni leerden kennen! Wij hebben er allen erge pret over.

6 juli: Jan Felius treedt om 9u in dienst zoodat ik den heelen tijd achter hem loop om hem alles te wijzen. Hij maakt nogal een intellig. en handigen indruk zoo op ‘t eerste gezicht, diende al dadelijk vrij goed. In de tent thee en ‘s av. om kw voor 9 nog 1u. met de auto een tochtje gem. naar Vlis. en Souburg, heel aardig. W. speelt daarna 16 met onze gasten. Ik lees een nieuw boek voor: Der Grosse ausser kauf (v. Baum) dat ons erg amuseert.

9 juli: Toen de M’s nr. bed gingen en de heeren gingen biljarten, vertelde H. dat zij en P. ‘t eens waren geworden; God heeft mijn gebed verhoord en zal mijn lieve dochter zeker gelukkig maken, wat zij verdient. Hij is ons zeer sympathiek en lijkt ons goed bij haar te passen. Dat zij samen gelukkig worden! Boven vertelde ik het aan W. die er zich ook voor haar in verlangt. Alleen een pr. drawbacks zijn er misschien, maar die spelen geen al te gr. rol.: naam, verl. v. Papa, positie, geld. Morgen komt hij misschien!

10 juli: Johe.komt vóór dej. met Carla en Gerard Kam, die een vriend van Trenk is. Carla komt hier logeeren.’s av. komt P. zijn aanz. doen om Htte. Wij spreken lang met hem op W’s kamer. Hij maakt een zeer pret. deg. indr. en sol. voor gem. arch. te A’doorn en Bat. Tenslotte geven wij onze toest. en roepen H, die zeer geluk. is. God geve dat zij dit in de doct. zal zijn, dat hij flink gemaal voor haar zal wezen! Wij vertellen het ben. aan de Mahlst. en Carla en na 1u. komt het paar zelf en worden zij gefel. en dr. wij zijn wijn. Net. vertellen wij nog niets in de keuken.

13 juli: A. 23 jaar. Wij zenden hem f.10. plus een gr. pakket levensmid.

15 juli: Anton vertelt ‘s av. op de sloep over Suriname en laat photo’s zien, heel interess.

22 juli: G. en ik halen 5.19 Mien van den trein, ik ga op haar fiets terug v.h. stat. Aan tafel een gespannen verh. daar M. dad. pertinent verklaart geen Duitsch te spreken tegen haar principe en zich vijandig tegen Duitschl. uitlaat. Den heelen av. negeerde zij ze en zat ik tusschen 2 vijandige kampen, want de M’s waren nat. ook op hun teentjes getrapt. H. en P. vertellen hun nieuws aan het personeel.

30 juli: Trude was de M’s die in de tent zaten nog even gaan goedendag zeggen. Ik had een lekker afsch. maal: grapefruit, tong gr. profitérol, wat zij erg op prijs stelden. Daarna gingen zij nog even rusten en toen voor ‘t laatst thee in de tent, waar ze altijd zo heerl. gezeten hadden. Om 6u. kwam de auto voor en namen ze van velen afscheid. ‘t Kostte hem erg veel moeite, ze zijn zóó dankb. en gaan nu weer terug naar hun moeilijke leven, w.z. zij geen lichtpuntje meer zien. Wie weet mogen ze toch nog wel eens terug komen. Ik zou de moeite er best voor over hebben. Piet eet bij ons, regent hier in. H. maakt een bed voor hem op in de 2e logeerk.

5 augustus: Worden wakker door klokgelui en hooren weldra dat eene prinses geboren is, gr. vreugde! 

10 augustus: Glorierijke dag aangebroken! Onze oudste terug uit de Oost! W. en G. vertrokken reeds om 5 u. van hier om 6.16 bij de aank. van den trein uit Marseille present te zijn. Op het perron vonden zij ook Betsy zw. Anton en Jeanne zoo aardig. Na ‘t inklaren van de bagage reden zij vlug naar hier, kwamen half 9 hier aan. Dat was een vreugdig weerzien. W. en ik waren beiden aangedaan. Hij ziet er uitst. uit, onveranderd. uiterlijk. God zij geloofd dat wij onzen jongen weer safe bij ons hebben en Hij hem voor ons bewaard heeft!  

27 augustus: Neeltje en Jan kwamen vand. terug Mina had haar vrije zondag. W. werd vanocht. wakker met pijn aan zijn in de bergen gewonde hand. G. reed hem naar de Dr. Pel Hij heeft een leelijke infectie, moet sodawater baden nemen 4x p.d. en rust houden in bed. Carel kwam ‘s av. even aan met Mrs. Mills. 

29 augustus: W. heeden dag in bed. Christiaan Dekker komt. ‘s av. afsch.n. daar hij onder de wapenen moet.

1 september: Duitschl. is Polen binnengedrongen op 4 plaatsen. Heeft steden gebombardeerd. Ontz.! Wat zullen Eng. en Fr. nu doen? Ik ‘s ocht. met Paula boodsch. ged. o.a. bij Duif japonnen gepast. In tent theegedr. ‘s Av even bij Jaantje. Bridge. 

3 september: Engeland en Frankr. verklaren den oorlog aan Duitschl. Het ontzettende zal gebeuren. Hoe zal het gaan met de neutraliteit van Nederland. God geve dat wij gespaard blijven! W. en ik hoorden een pr. preek van Ds. Warmers dat de gelovigen een k(?) moeten toonen. Lang bij de post moeten wachten. Piet en H. brengen de brieven en kaartjes w.i. zij hun eng. publiek maken nr. de post. Bij ingang van ter H. een gr. wagen met stroo en voor ‘t huis een auto met sold. als chauf. Godert was met Burg. Terwoert en 2 off. nr. garage, w.h.w. ook ging. We krijgen 10 man, 4 paarden in de garage en stal en 2 off. in huis. Carel na ‘t déj. even hier. Thee in de tent. ‘s av. bridge. Stroo voor de manschappen wordt gebracht.

4 september: Baas, Piet Vreke en Verhage begonnen reeds om half 6 v.d. garage zolder alle meubelen en dub. ramen te ontruimen, terw. alle kolen uit de boxen v.d. stallen gekruid moet worden. Leentje + knecht, Wim, Godert en Jan hielpen ook mee. Eerst zouden 90 man komen, maar die konden er niet allen terecht, zoodat 30 in ‘t land ingekwartierd worden. Ze zijn ontevr. over ligplaats. Wij krijgen kapt. Erna, leeraar a/2 Gym. te en Luit. Voecking, heel geschikt, vooral eerstgen. De kapt. drinkt thee op de sloep, beiden eten hier Frans v. Beusekom ook. W. loopt later met den kapt. nr.de Wereld en omgevig voor Sportterrein, Frans, G. W. en Piet bridgen. Htte ontv. anjers v.d. v.d. Beke Callenfels Juul komt H. felic., brengt potje bl. en Marokkaansch kleedje mee. 

5 september: Brief van Anton, zit in Woerden in oude kazerne van 1790 met on.hyg. toestanden. Hij (?) gezond, eten goed, maar stemming onder sold. slecht, niets te doen. 

9 september: Carel even hier, erg warm. Anton schrijft r. in downstemming uit Woerden. Is met 3 anderen ingekw. in kl. kruidenierszaak, slaapt met 1 jongen samen. Geest slecht – niets te doen. 

21 september: De inkwartiering bij ons in de garage verdwijnt en alles wat zij hadden aangebr.ook als: waterl. electr. licht, latrines, banken etc. We hebben geen last van deze meerendeels kdr. menschen gehad, meest van + 30 j. en erg geschikt. Zelfs de pas geschilderde garage,schuur, heeft niets geleden. ‘s Av. drinken wij met mama thee bij Piet en mevr. H. en zagen Piet’s gezellige kamer.

27 september: Dr. Pel gew. vindt P. nogal ziek te vlugge pols en hooge temp. Zij is een gemak. zieke. G. en ik samen nr. Vlissingen om de film van “Ons prinsesje loopt “ door prins B. gemaakt te gaan zien. Alleraardigst.

2 October: Wij nemen Frans Dekker, die zich ‘s av. komt aanmelden voor 16 oct.in dienst.

6 October: Gordijnen gemaakt voor het kamertje dat Frans krjjgt (vroegere museum) 

9 october: Ik behing het kamertje van Fr. met het vogelenbehang van P’s slaapk.

27 october: Ita eet en logeert hier vanwege de c.g.b. de om kw. voor 8 begint w.b. ze met hun 26 waren. Oom A. komt zijn verlof hier doorbrengen, erg gezellig. Hij speelt Chopin en nog iets voor de c.g.b. Om half 12 gaat W. Wim v.d. trein halen. Aardig dat hij aan mijn wensch voldeed om ook nog even hier te komen. W. verheugd zijn collega hier te zien!

3 november: Met Gerda en den baas erg prettig in de border geplant, die wij klaar kregen. W. nr. B. op Z. Piet kwam eten en wij lazen ‘s av. weer uit het boek. Door Dronkers laat ik een 5kg. pak levensmid. aan de Mahlstedts zenden zonder invoerrechten door hen te betalen.

8 november: Koningin Wilha. en Kon. Leopold bieden hunnen goede diensten aan voor vredes onderhand. maar we vreezen dat ze toch niet aangenomen zullen worden. W. ‘s av. heerenbridge. Ik ging met Htte naar de alliance française waar Ms. Bertini sprak sur l’architecture romain dans la France Gauloise, met l beelden. ‘t Was heel aardig!

9 november: Hooren een aanslag op Hitler die mislukt is. Een tijdbom, die afging in een zaal te München, waar H. vroeger was vertrokken dan verwacht was. Toestand is ernstig, vannacht zijn alle troepen uit Walcheren O. waarts vertrokken. Bij Kruiningen zijn drie polders geïnundeerd. Men vreest voor een inval uit O.

10 november: M teleph. uit Utr. dat er ernstige geruchten gaan dat Utrecht geëvac. wordt en of zij koffer mag zenden. Ik antw. dat ik zelf dan ook maar moet komen wat zij een heerl. rustig denkb. vindt. Brief van A. dat hij nu bij de kannonniers is, het plebs wat hij afschuw. vindt, arme kerel.

13 november: Ik tel. Mama dat ik niet kom, wat een gr. teleurst. is, voor ons beiden, maar na om 2 uur te hebben geluisterd nr. de radio rede van den min. Pres. de Geer, die zeer geruststellend was en het deed voorkomen of het enkel geruchten waren uit het buitenl. die abs. onwaar waren, zei W. dat ik toch wel nr. Den Haag kon gaan, wat ik dus deed. Ik pakte de zaak weer in en vertrok om half 4 door W. weggebr. Boemelend kwam ik kw. voor 7 aan, Mama was erg blij mij te zien en ik haar! Nadat wij gegeten hadden las ik M.voor uit: De straat v.d. vischende kat.

1 december: Photo gem. v.h. boerenmeisje met het personeel op het balcon. Daarna in de stad boodsch. ged. De Russen vallen Finland binnen zonder oorlogsverklaring of reden.

5 december: Ik had het nog druk met pakjes en boodsch. voor de menschen hier op de plaats. Breng pakken nr. Dekker en Coppoolse, was even bij Lena. ‘s Avonds weer St. N. gevierd met choc. melk en speculaas. Voorgelezen: Mee in de zak, w.v. ieder genoot! Ook het vers v. A. nog eens voorgelezen wat ons zeer vermaakte. Daarna met ons 4en bridge.

11 december: Wim Quarles at bij ons, w.n. wij met hem en Wim nr. een pr. gekleurde film gingen over Indië ons aangeb. door de Mij. Nederl. ‘t was in de Schouwburg en bijz. mooi. Schouwb. geheel vol. De 2 Wims zaten in een loge met Gerard B. W. en ik in de Com. loge met v.d. Stadt en v. Mühlen, Teylingen.

28 december: Wij vinden het echt jammer Piet niet meer iederen dag hier te hebben, beschouwen hem al geheel als zoon mee.

30 december: De kinderen op sleedes achter de auto van den Heer de B. de Abeelsche weg op en neer. w.n. zij met een heele troep komen theedrinken.

31 december: Wat ons zelf betreft en onze naasten: het was weer een rijk gezegend jaar vol van onverdiende genade, maar voor Europa was het een vreselijk jaar, dit oorlogsjaar lengen en bedrog vierden hoogtij in de politiek. Ontz. is het lijden voor de Joden, Tsjechen, Albanië, Polen en nat. Finland dat zich dapper verdedigt. Geen uitkomst is te zien en nog nooit is men met zulk een onzekerheid een nieuw jaar ingegaan. 

Het jaar bracht ons een groot geluk n.l. om onze lieve H. zoo gelukkig te weten met haren Piet van wien wij ook al veel zijn gaan houden, een beste man. Verder de thuiskomst van onze oudsten zoon! Voor Anton is het naar dat hij zijne bestemming nog niet volgen kan, maar hij slaat er zich kranig door. Heerlijk ook dat ik mijn lieve moeder nog heb en zij in goede gezondheid verkeert.