1921

7 jan.  Ik ging per fiets nr. Papa om hem wat gezelschap te houden en bracht viooltjes mee. Papa maakte het veel beter, maar mag nog niet uit. Godertje wordt steeds doddiger en is ons aller lieveling. Hij is sedert een 3tal weken opeens veranderd en zoo wild geworden, hij gaat dan op hoofd en hakken staan en gooit zijn buikje in de hoogte, trekt ‘t gordijn van zijn wieg naar binnen enz. Hij eet nu al van alles allerlei pappen, fijne groenten m aard. vruchten, koekjes, chocolade en vindt alles lekker, erg gemakkelijk op dat punt. Hij zegt nu al ta-ta en bij ‘t dessert zit hij op onzen schoot tot een ieders vermaak. 

12 jan. Albert Stuurman kwam met Wimmie mee van school en dronk hier koffie; daarna speelden de kinderen op de zandhoop. Om 3 uur kwamen de vriendjes v.d. Parandeler, Henk de Roos en Marinus de Fouw, en speelden de Juffr. en ik allerlei spelletjes met hen o.a. mochten ze ieder geblinddoekt een pakje knippen. Tot half 6 duurde de pret, ze kregen taartjes en limonade. Wie kreeg van al zijn vriendjes cadeaux. Jammer vond ik dat Wie niet beter tegen grapjes kon zooals de jongens dat deden: elk. stooten en over den grond rollen. Wie werd er boos om en kon niet tegen ze op. 

19 febr. Om half 2 namen wij afsch. v.d. kind. die we in goede handen toevertrouwd wisten en na een goede reis, kwamen we om half 7 te M.burg aan, waar de auto ons direct nr. terH. bracht. Tte vond ik uiterlijk onveranderd, maar zij is zeer gauw moe. Ik had Tte in ruim 1½ jaar niet gezien. Zij was nog zeer onder den indruk van de logeatie van Fr. v. Lettouw, waarvan zij versch. staaltjes vertelde. Ze moet óf zeer gevaarlijk zijn of niet toerekenbaar. W. en ik musiceerden ‘s avonds. Schitterend weer!

27 jan. Ik maakte vanocht. met mama de 3 servetjes voor de kinderen geheel klaar. Na de koffie ging ik met baby op reis, weggebracht weer door de ouders en Rika met den wagen. ‘t Waren gezellige dagen geweest en de ouders waren dol op dien schattigen Godert, die tegen iedereen vriendelijk lacht. Ik moest te H’sum en A’dam overstappen maar vond vele gedienstige geesten en kwam dus best in Bl.daal aan, waar de Juffr. met W. en H. mij afhaalde van de tram. Antontje lag nog op de divan en had nog steeds wat verhooging, ziet er bleek uit, maar heel vrolijk, in-zoet. We dronken gezellig met elkaar thee en de kinderen waren verrukt van hun mooie servertje, die ze dadelijk aan mochten hebben. Voor de Juffr.had ik een aardig taschje meegebracht. W. had het helaas dien heelen avond zoals trouwens deze heele maand al , vreeselijk druk. 

28 jan. Krijg berichten van Frl. Meis dat ze haar pas gekregen heeft en 1 Febr. hoopt te komen. 

29 jan. Tte Thee ziet Pim heden terug na eene scheiding van 9 jaren, heerlijk voor Haar!W. ging met de kinderen via Schoten nr. Haarlem wandelen om een paar geheimzinnige boodschappen te doen. Ze tea-den op den Zijlweg. Ik had het druk met allerlei. Vanavond werd W. door We opgebeld om even bij Papa te komen daar er een langen brief van Mee Beinoreck gekomen was over freule von Lettow, die in de safe wil!

30 jan. W. wandelt ‘s ocht. met H en W. ‘s Mid. gaan W. en ik eene visite maken bij de Höevells, die ontvingen. Ada vertelde dat er nog steeds een sprankje hoop bestond dat Nunne zou blijven leven. Ze werd behandeld volgens een heel nieuwe methode en kreeg injecties van kankerbacillen van konijnenbloed, wat er pijnlijk was en wat 20 dagen achter elkaar moest gebeuren. (…)

1 februari. Om 2 u vertrok Juffr. Boogaard, die met loode schoenen heenging, maar ze had zelf de betr. opgezegd. Ze had nu echter niets en wist niet waarheen te gaan, daar de eene fam. waar zij 14 d. zou gaan logeeren, haar achteraf niet kon hebben. Vanocht. is ze toen nog gaan vragen aan Mevr. Schieferdecker of ze daar terecht kon. Slapen kon wel, maar overdag liever niet, zoodat de ziel nu eens bij deze dan bij gene kennis moet gaan eten. Ik had wel met haar te doen. Ik liet de kinderen nog een mooie verjaarskalender geven. H. en A. betreurden het wel dat zij vertrok, maar ze beloofde veel aan te komen en dat troostte hen. Om kw. voor 3 haalde ik Frl. Meis van den trein, die direct een aangenamen indruk maakte. Toen de kinderen uit school kwamen, maakten wij gezamenlijk met hunne hoepels een wandeling naar het Wa duin, ‘t was mooi weer maar nogal nevelachtig. De kinderen vonden haar al gauw heel aardig. Gemakkelijk is dat Frl. M. ook wat Holl. verstaat. Ze liet ons haar getuigschriften zien, die pr. waren, zoodat ik buitengew. ingenomen ben en maar één ding hoop… dat zij blijft.

2 febr. (..) Ik blijf erg met “Schwester” ingenomen. 

20 febr. Wij gingen niet nr. de kerk, maar W. las een groen preekje voor.

22 febr. Wij wandelden met den baas door het buiten om allerlei te zien. W. zegt aan Tte dat hij t’t onzin vindet dat de chauffeur een jongen tot hulp heeft. Tte besluit den jongen weg te doen en dit den Heer le Bl. op te dragen! Na ‘t déj. moesten wij ter H. helaas verlaten, waar we ‘t weer zoo heerlijk gehad hadden. Ik kan mij nu veel beter met ‘t idee vereenigen daar later te wonen, ‘t is er nog zoo heerlijk rustig en eenvoudig. We kwamen om 3 u te Breda aan, waar F. ons opwachtte zonder Carel, die het veel minder goed maakte. Zij bracht ons nr. Betsy die nog in bed lag, maar er uitst. uitzag en wij zagen het kleine baby-tje waar nog niet veel aan te zien was. De kinderen waren er echter heel blij mee. 

Om half 6 arr. wij op den Valkenb. waar we Else en C. aantroffen, de laatste zeer down ook tijdens het diner. Bij ‘t rooken stortte hij bij W. zijn hart uit en raadde W. hem aan voorl. de betr. van adm. bij Frits aan te nemen. Veel opgemonterd kwam hij terug. Wij logeerden in de gr. k.

13 maart. Een dubbele feestdag alweer. De kinderen zeiden bij de piano een liedje en gaven ieder een cadeautje aan de 2 jubilarissen. Wie had bij Schw. 2 portefeuilles gemaakt van eigengemaakt bont-papier, alleraardigst; ze hadden veel succes. Van de ouders kreeg W een groote tuingieter en sigaren (etc)(…)’t Ontbijt werd helaas verstoord doordat Anton zijnen kroes melk omgooide en een flinke klap van W. kreeg en naar de kinderkamer moest, dat was jammer.(…)

14 febr. Papa en Mama vertrokken om half 1 alweer nr. A’dam om daar nog een dag door te brengen; ik ging nr. den Heer Smit Kl. om hem om hulp voor W. te vragen; hij beloofde hulp te zullen geven. W. was de laatste dagen zeer zenuwachtig; ik zeg niets dr van dat de Lotzen vertrekken. Schw. schrijft voor mij naar Duitschland. Ik drink thee bij Mevr. Bas Backer.

25 maart. (bij Mama C) Om 5 u waren we weer terug en deden we met de kinderen een spelletje. Mama had op zolder een schommel laten hangen, een heele pret voor de kinderen. Hkie was anders nog niet in orde. Vannacht heeft zij een paar maal overgegeven en ze zag den heelen dag erg wit.

26. H was wel wat beter, zoodat P. met de 2 k gaat wandelen, terwijl Mama en ik boodsch. in de stad doen. Ster en Kees komen nog even aan en brengen voor de kinderen mooie Paascheieren mee. Na het eten baaden P. en ik de kinderen en stoppen ze in bed, maar niet lang daarna een hevig gesnik van Hkie: “Ik verlang zoo naar Wimmie en naar Papa en Godert, Anton en Schwester en ik wil hier niet alleen blijven!” Gelukkig hadden we nog tijd haar weer aan te kleeden en haar koffertje te pakken. Beneden werd ze natuurlijk door Papa flink geplaagd en om 9.37 bracht P. ons naar ‘t Centraal Station. Pas om kw. na 11 kwamen wij te H. aan waar W. vreemd opkeek dat H. ook meekwam.

8 april Maak een 6-tal visites, alleen ontv. bij Mevr. B.B. en bij Mevr. de Vrijer.

17 april. Schwester gaat nr. de Duitsche kerk, waar een herdenkingsdienst gehouden wordt voor de pas overleden gewezen Keizerin van Duitschl.  (…)

(…)

1 mei. Den heelen dag zonder personeel, maar Schw. helpt heerlijk. Papa en We teaen bij ons, en wij ‘s av. bij hen. We maken met ons 3en de keuken gezellig. 

2 mei. Erg druk gehad vóór de komst van Coba. ‘s Ocht nog gauw eenige boodsch. in stad gedaan. W. hangt om 1 uur  nog de kap boven de keukengordijnen op. De keuken ziet er nu allergezelligst uit met het roodgeruite boerengoed voor goordijnen, valletje en kapje. Coba verschijnt om 2 uur, is ingenomen met keuken en sl.kamer. 

3 Schw. en ik moeten flink meehelpen met sl.kamers, dekken en afwasschen, maar ‘t marcheert gelukkig alles best. C. kookt heel goed en voelt zich geloof ik, al thuis bij ons

4. Weer zeer druk gehad in huis. Betje komt de groote wasch strijken. Hoor van We. dat het echtp. dat zij Maand. zou krijgen, niet gekomen is, dat is nu ‘t 3e paar, waar zij pech mee heeft. Ze zit nu geheel zonder iets, de stakkerd! W. leest ‘s av. weer heeerlijk voor uit: Princesses de Science.

23 mei. Coba wil gelukkig blijven als ze er hulp bij krijgt. Ik kan Annie Ides weer voor den ocht. krijgen en 2x per week eene werkvrouw. Met Wie om kw. na 4 nr tandenDr.

6 juni. De werkvr. die om 9 u kwam om de kinderwasch te doen, verdween plots. om half 10, zonder dat ik het wist. ‘t Beviel haar waarschl. niet dat Coba zoo kort-af was op haar uitvragerij. C. deed nu verder de wasch en Annie deed de reeds begonnen trappen. Betje kwam ‘s mid. strijken. W. en ik ‘s av. nr den Zijlweg.

8 juni. Coba in geen humeur den heelen dag. Ik had de grootste lust haar om haar Frechheit de deur uit te smijten, maar dan heb ik niets. Mijn ziel dus maar in lijdzaamheid bezitten. Ik doe per fiets massa’s boodsch. in stad. (…)

9 juni: → Gelukkig had kruis geen uitwerking! ← C. gaat den heelen dag uit voor boodsch. doen, eigenlijk een gr. opluchting. Ik bak ‘s mid. lekkere zandt. voor W. en wij eten na slagroom met aardb. Ook profiteer ik van hare afwezigh. om koffie te branden, een feestdag dus!

24 juni. Een werkvr. die komen zou, schreef per briefk af, omdat ik naar haar geïnformeerd had. Het toppunt!! Schw. en ik gaven de speelkamer een goede beurt en wreven de meubels.

27 juni. Verveling gehad door oneenigheid van Coba en Annie, de laatste is volgens C. valsch. C. die eerst zei dat ze weg wou, blijft gelukkig toch. Ik deed vanmid. boodsch. in stad Van ‘t echtpaar Just zeer goede inlichtingen, alleen schijnt gezondheid niet fameus te zijn. We wilden ze toch maar nemen. W. en ik wandelen na ‘t eten nog even. 

29 Telegr. aan Just verzonden dat wij ze den dienst met Sept. aanbieden. Ik ben erg benieuwd naar hun antw. Bij de B.B. ‘s getead

10 juli. Coba was weer den heelen dag uit. Wij aten vroeg, Schw. bleef toen op G. passen., W ging met Hkie op de fiets nr. Zandv en ik ging met de 2 jongens per trein, als ingepakte haring kwamen we met ons 13en in een halve 1e kl. coupé voor 4 personen, ‘t was echter maar 10 min. en toen kregen wij lucht, heerlijke zeelucht. Wel was het strand bezaaid met menschen, ‘t leek wel de Kalverstraat, maar t was er toch heerlijk . Erg jammer vonden wij het alleen dat we  door de volte geen bad konden nemen. Om half 8 gingen we terug, ‘t was toen iets minder vol. 

14 juli. Druk in de weer gew. daar Annie er weer niet was. Ik dweilde zelfs de badk. en maakte met de onovertroffen stofzuiger de slaapk. schoon.

18 juli. Om half 12 trokken Schw. en ik met de 4 kinderen proviand en badgoed uit naar den Zeewg. Halverwege picnicten wij gezellig, waarbij Godertje de schat, braaf meedeed. ‘t Was evenals de vorige dagen Juli warm, maar er was toch een koeltje op den Zeeweg. Bij ‘t strand gekomen zagen wij daar al vele badenden. Wij geneerden ons dus ook niet ons aan ‘t strand uit te kleeden en H. en ik gingen eerst en later Sch. met A. in ‘t zilte nat. ‘t Was zalig! Wie had geen lust. ‘t Was verrukkelijk in ‘t water. We liepen ook weer helemaal terug (1,⅕ uur) de kinderen waren wel erg moet, volg. keer wou ik de fiets ook meenemen. Bij ‘t paviljoen gebruikten wij nog iets want we hadden allen steeds dorst. Godertje was snoezig en bleef wakker.

30 juli zaterdag. Eindelijk was hij dan aangebroken, de dag waarop wij 78 dagen lang hadden gekeken en ons op hadden verheugd. ‘s Ocht. was er nat. nog allerlei te doen in huis, maar we waren toch mooi op tijd. Na de koffie vertrokken eerst Annie, die mij al dezen tijd goed geholpen had en die ik dan ook een extraatje gaf en daarna onze “Drache”oftewel Coba v.d Pol het zure nare mensch dat wij deze 3 maanden het leven lastig maakte . Had ik Schw. niet gehad, dan had ik het niet met haar uitgehouden. Ik gaf haar ‘t heilige kruis na en een getuigschrift, waar niets instond. Met een hoeraatje werd het rijtuig gebroet dat ons allen naar het station bracht en om ongeveer half 3 vertrokken wij. (…)

Donderdag 4 aug. W. had vannacht hevige inwendige pijnen, die maar niet ophielden. Ten slotte ging ik nr. Frits om haar te vragen de Dr te laten halen, daar W. bang was voor niersteenen. Fr. erg goedig keek dadelijk al haar medicinale boeken na, en vond tenslotte als middel een bad van schaafstroo. Dadelijk maakte zij om 6 uur haar kachel aan om water op te zetten en ging uit om schaafstroo te maken, waar W. om 8 uur een badaftraksel van kreeg waarin hij 1 kwartier moest zitten. De pijnen waren toen echter al verminderd en toen om half 9 de Dr kwam, was de pijn nat. voorbij. De Dr. die van eene kraamvrouw even wegging (Mevr. T. Nolthenius) bleef maar héél even en zei dat W. in ieder geval den heelen dag te bed moest blijven en stalemmers thee moest drinken. Daardoor brachten wij den heelen dag bij hem door, evenals de jonge meisjes F. en Tilly! Hkie kwam erg lief, haar vader voorlezen. Tilly had zich op een gegeven oogenblik als zuster verkleed en kwam zoo bij W. binnen, ‘t was een vroolijke ziekenkamer vooral daar de patient zelf ook beter was. W. telegrapheerde aan Tte L dat hij niet kon komen.

Maandag 8 aug.’21
F. gaat vanocht. rijden. ‘s Mid. deden wij met haar een mooie rit in de Sandschneider met 2 paarden ervoor. Chaan, Hondsdonk, Lugtenburg en Annaville. Op de L. Joh.a even gesproken waar Jean v. Z. zat en de kinderen gezien en op Annaville de familie ook even gesproken. Thuisgekomen lag G. nog zoet te slapen. ‘s Av. vergastte F. mij op spel en gezang!

Woensdag 10 aug. Hettekie mocht vanocht. weer even op Gamin rijden in de manege, wat zij heerlijk vond. B. en ik fietsten nr. Lugtenburg waar we Joha. aa ‘t schilderen vonden. De jongens waren snoezig. Na ‘t dej. vertrokken F. en ik om W. van het statieon te halen om 3 uur. Tilly was niet meegekomen, bleef nog wat te Domburg, waar F. boos over was en terecht. Ze had beloofd te zullen komen. W. had het erg gezellig gehad, was nog een ochtend in Domburg geweest, waar hij eene wand. met Htte Prisse en Lily Creutz had gemaakt., had een bezoek gebracht aan Q en Adrienne en vond Tte bijzonder wel. Ik was erg blij hem weer te hebben. (…)

Vrijdag 12 Aug. W. en F reden samen Ik bracht met de kinderen Betsy en Jeaantje tot den Honsdonk, ze moest déj. op de Lugtenbuerg. ‘sMid. schoten wij met de buks. W. 20, F 12, ik 81/2 punt in 8 schoten. ‘sAv. kwam Joha even aan en musiceerden W. en ik. 

Maandag 15 Aug.  Wij aten reeds om half 12 middageten en namen toen om half 1 den Dtrein, ‘t was heerlijk om weer eens in een internationale trein te zitten en de grens over te steken. Te Elten douane wat vrij lang duurde, maar ze maakten het ons gelukkig niet lastig. We spraken daar Eduard Berkhout met vrouw en zoon en maakten later in den trein ook nog een praatje met hen. We sliepen niet erg lekker en hadden toto Würzburg tamelijk vervelend reisgezelsdchap, veehandelaren ‘t was erg vol in den trein en maar goed dat we besproken plaatsen hadden. Te München gearriveerd waren we ½ uur te laat en zagen juist den sneltrein naar Berchtesgaden voor onze neus wegrijden, erg vervelend. Daar de volgende eerst om  11.45 ging, hadden we ee paar uur den tijd om M. in te gaan. In een café gebruikten wij koffie, waarna W. en ik nog even rondliepen en een paar boodsch. deden. Aan het station dineerden wij om 11 uur en om 11.45 kwamen we dan eindelijk in onze trein een vreeselijke boemel, die aan alle stations stopte Mama en ik dutten elk oogenblik in, zoo heel mooi was de weg niet. Eindelijk, na 7 uur boemelen, kwamen we te Freilassing, waar we zouden moeten overstappen, maar daar wij 1 uur te laat waren, was de trein weg en moesten wij daar wel blijven. Tegenover het station was een hôtel waar we gelukkig voor den nacht logies konden bekomen al moest W. dan ook op een divan slapen en P. en M vlakbij de koestal. Duur was ‘t anders niet 22 en 35 Mark (Mark vertegenw. nu eene waarde van 4.08 cent). We soupeerden er eerst, deden toen eene aardige wandeling en gingen om 9 uur reeds ter ruste.

Woensdag 17 Aug. 1921.
We sliepen alle 4 verrukkelijk en vertrokken om half 9 met schitterend weer naar B. Een pr. baan, waren om 10 uur te B. en vertrokken per rijtuig naar ons hôtel Hôtel Bellevue waar wij uitst. kamers kregen 32 en 33 vooraan de straat. Eerst moesten wij naar het Bezirksamt waar de Polizei voor onze Einreisgez….. Na het eten wandelden wij gezamenlijk naar de Aschauerweiter een gemakkelijke weg langs glooiende weiden en door heerlijke bosschen. Daar keken wij even naar de zwemmende menschen, waarna wij wat gingen gebruiken op Dietfelskaser. Ik kiekte Papa en W. ieder met een pul bier op een bank gezeten. Mama stond erachter. Daarna wandelden wij langs een omweg terug. W. en ik liepen daarbij nog een stuk om. we zijn zeer verrukt van B. en de mooie ligging. Vooral de Watzmann speelt een groote rol. ‘s Av. gingen W. in Hôtel de 4 Jahreszeiten naar het Berchtesgadener Bauerntheater dat “der Proceshauzl”gaf, alleraardigst speelden zij. In de 4e acte konden wij het plat-Beierisch niet goed begrijpen, maar later gebrepen wij bijna woordelijk. We zaten aan kleine ronde tafeltjes, wij hadden de mooiste plaatsen voor 9.90M. ‘t Was pas om half 12 uit, maar we hebben ons steeds geamuseerd. Om de Pauze tusschen de actes wat op te vullen, speelden 3 Beierische boeren heel mooi op viool, guitaar en citter. Ze speelden allen ook in natig w..costume.  -Dit costume wordt hier ook veel door toeristen gedragen wat alleraardigst staat. 

Donderdag 18 Aug.
Vóór wij per electr. tram naar de Konigssee gingen, kocht W. een blauw linnen jasje, dat hier door de heeren veel gedragen wordt en heerlijk luchtig is. De tocht per tram naar de Königssee was heel mooi en door pr. bosschen. Met een motorboot voeren wij toen op de pr. blauw-groene door steile rotsen omgeven Königssee een toch van ruim een uur tot Saletalp. Bij St. Bartholomae kwam de Watzmann meer en meer tevoorschijn een imposante berg. Wij liepen  toen naar de Obersee, een pr. klein meer, geheel omsloten door hooge rotsen. Op dezelfde wijze gingen wij weer terug en te Königssee gearriveerd, gingen wij in den tuin van Hôtel Schiffsmeister dineeren . ‘t Was overal stampvol, wat wel een beetje jammer was. Op het meer was het een vroolijk gezicht met al die toeristenroeibootjes, die door mannen en vrouwen in kleederdracht staande geroeid werden. Na het diner ondernamen Papa en W. een tocht naar de Rakenwand terwijl Mama en ik op ons gemak de wandeling naar de Malerwinkel gingen maken. We waren nog geen half uur op weg of we zagen opeens Papa en W. die van boven steil waren afgedaald en ons nu zochten. We zaten nogal eens op een bankje op mooie schilderachtige punten en W. en ik gingen door tot de waterval. Ook deden wij nog even pootje baden, wat heerlijk was. Per electr. tram reden wij weer terug naar B. en kochten briefkaarten in de stad. Na het souper wandelden we met ons vieren om de  Lodkstein naar de Doctorsberg. ‘s Av. geschreven.

Vrijdag 19 aug. W. en ik gingne er vanochtend om 8 uur op uit wij schitterend weer, hadden Onze weg voerde door pr. bosschen en langs weiden, soms nogal erg steil, maar na 2 uur klimmen schitterend uitzicht had op Watzmann en Berthesgaden op de Höhe Göll, de Unterberg en op een ander punt op Salzburg. ‘t Was eenig mooi en wij bewonderden het zeer en genoten enorm. We gingen eerst denzelfden weg terug, later splitste de weg zich en namen wij de richting naar Maria-Geru, een heel mooie wandeling. ‘t Kerkje is alleraardigst en ligt er zoo mooi tegen de Nudersberg aan dat W. ‘t niet laten kon een kiek te nemen. Van daar naar B. was ook zeer de moeite waard en tegen 1 uur bereikten wij het hôtel waar het diner ons goed smaakte. ‘s Mid. ging Papa denzelfden tocht doen en wandelden wij met Mama naar de Aschauerweiter, waar W. en ik een bad namen. Toen wandelden wij met Mama een eindje om engebruikten Kaffee mit Kuchen op de Rost-alm. Papa kwam ook zeer enthousiast van de Kneifelspitze terug, had onderweg een Beier met zijne zuster ontmoet met wie hij verder den tocht deed en die hij later te Maria Geru op “Vollbier”tracteerde. De heeren wandelden ‘s av. weer, terwijl Mama en ik den heelen avond schreven.

Zaterdag 20 aug. Papa en W. deden vanochtend eene tocht naar de……….. waarbij ze nogal eens den weg kwijt waren maar er eindelijk toch kwamen. Mama en ik  deden een mooie vlakke wandeling door bosschen aan de overkant van het dal en kwamen bij de Bergwerke uit waar wij menschen in hun grappige costumes zagen loopen. Om 1.10 namen wij met ons vieren den trein naar Almbachklamm, vanwaar onze toch in de klamm begon. De klamm is heel lang. (we liepen er wel 1,½ uur in) en heel eng en hoog, buitengewoon mooi. W. kiekte ons verscheidene malen op diverse bruggen in de Klamm. Jammer was dat er niet heel veel water in was door de droge zomer en jammer was ook dat het pad zoo ontzettend steeg, waar door Mama elke oogenblik moest rusten en ik haar bij verscheidene steenen trappen van achter opduwde. Deze tocht was Papa door den Beier van gisteren zeer aangeraden. Ook beweerde hij dat het pad erg gemakkelijk was en bijna niet steeg, zoodat mama het best zou kunnen doen. Hij had geheel ongelijk en ik vond het voor  ‘t lieve menschje veel te vermoeiend. ‘t Was daarbij een zeer warme dag. Eindelijk bereikten wij Theresienklause, maar toen waren we er nog niet en ging het steeds maar weer bergopwaarts, ‘t was anders door een heerlijk keol bosch. Langzaam naderden wij de passhöhe en toen die eenmaal bereikt was, werd Mama een heele heldin, want vlak loopen en dalen gaat best. ‘t Duurde toen echter nog wel een uurtje tot wij Maria Gern bereikten, waar het beloofde “Vollbier” al door Papa en W. besteld, ons best smaakte. In ‘t teruggaan hadden we ook nog een heel mooie weg. Na gesoupeerd te hebben, begaven wij ons naar de Vier Jahreszeiten waar het Bauerntheatre deze keer “Der Amerikaseppl” , een allerdwaaste Posse, waarom wij hartelijk hebben zitten lachen. We konden het best begrijpen. ‘t Was stampvol in de zaal, waar we allen weer aan tafeltjes zaten, maar de menschen amuseerden zich allen best. De Pauzes werden weer aangevuld door muziek, en dans, waarbij het Trio Graf zich bijzonder verdienstelijk maakte door nationale dansen uit te voeren. ‘t Had een enorm succes en we hebben alle 4 nog lang nagelachen. De familie Scholten-Hagedoorn uit Almelo die ook in ons hôtel logeren en die we een paar maal spraken, waren er ook. 

Zondag 21 aug. W. en ik waren van plan geweest vroeg op te staan om den Göllstein te bestijgen, maar ‘t zag er zóó donker uit en de wolken hingen zóó laag dat we ‘t maar niet deden wat maar goed was ook, want ‘t werd een regentje voor den heelen middag. ‘s Ocht. hield het weer zich gelukkig nog droog, zoodat wij om 10 uur op de Markt waren om ons te verlustigen in den aardigen aanblik van de vele boeren en boerinnen, die in hun Zondagsche kleedij societeit hielden. W. nam er nog een kiek van. Daarop wandelden wij nog wat om en liepen over de Sooleleiting terug. ‘s Mid. regende het nogal erg en besloten wij de Bergwerke te bezoeken. Hoe hebben wij gelachen om de potsierlijke kleedij waarmee we uit de kleedkamertjes kwamen: Mama en ik met witte broeken aan, zwarte jasjes en een zwart coquet mutsje met lichtblauwe band dat volgens W. mij zeer flatteerde. Mama durfde eerst haast niet tevoorschijn te komen en menig lachje vertoonde zich. Ook Papa en W. waren eenig in hun zwart bergcostuum met de hooge zwarte Fez op. Wij hebben toch zoo om elkaar moeten lachen. Toen namen we met nog 8 passagiers plaats op 2 aan elkaar vastzittende wagentjes en voort rolde het den berg in, steeds dieper. Heel mooi waren de zoutsteenen in verschillende kleuren, die wij door erachter geplaatste lampjes konden zien. Het zoutmeer dat aan alle kanten met electr. lampverlichting was bevoeren wij met een bootje. Van deze meren zijn er 3 ….. van tijd tot tijd worden ze met bronwater gevuld, tot 1 m. hoogte, wat er 3 weken in blijft staan. Na verloop van dien tijd heeft het water een zoutgehalte van 27% terwijl de kanten 1à 1½ m afgebrokkeld zijn, dit wordt dan zoo lang herhaald tot op een oogenblik ‘t heele meer instort, wat men tegenwoordig tevoren kan berekenen. Dit zoute water wordt door buizen geleid naar de Salines te Berchtesgaden en Rosenheim en Reichenhall, waar het zuivere zout eruit gedistilleerd wordt. Wij zagen ook in een diepte 145 m., waar de werklui onder in werken. In ‘t geheel waren er slechts 100 werklui. Eenige keeren rutschten wij ook van een balk naar beneden, een paar maal achter elkaar en eenmaal ieder afzonderlijk, heel amusant. Toen we op het karretje rijdende weer in de buitenlucht kwamen, goot het. Wij spoedden ons achter elkaar naar den photograaf, waarbij we een eindje op den straatweg moesten om dan een hoogen trap op te  gaan. Tot vermaak van alle menschen, die in het Rest. er tegen over zaten, trapte Mama in een plas, waarbij het water hoog opspoot. Een onbedaarlijk gelach. Nadat een photo genomen was, moesten wij weer terug, waarbij wij Mama beschermden tegen de oogen en ‘t lachen van het publiek. We hebben nog lang nagelachen en verheugen ons op de photo’s!

‘s Av. hebben we veel zitten schrijven in de Lesezimmer.

1 sept. Vandaag hadden wij geen hulp en aten heel goed van den kok met lekkere taartjes na die ik met W. en H. uit de stad was gaan halen, toen ik vanmid. met hen boodsch. deed. ze vonden het een heel pretje en ten slotte gingen wij naar Mevr. Hoyer die te bed lag met hoofdp. We spraken echter Mevr. de Koning en kregen er limonade en koekjes, wat W en H. erg aanstond. ‘s Ocht. hadden Schw. en ik het zeer druk in huis gehad.

2 sept. Ik geloof wel dat we vandaag ‘t record sloegen wat werk betreft want èn Bertha èn Schw. èn ik hebben gewerkt als paarden, maar hadden dan ook de voldoening de keuken en de slaapk. der Justen keurig in orde te hebben. Ik kocht hen een mooi wit gelakte wachtafel en nieuwe stellen en met de bloemen zag het er recht gezellig uit. Schw. ging ze om kw. voor 6 halen, maar ½ uur later arriveerden ze zonder Schw. ze waren vroeger gekomen. Ze waren zeer tevreden met hun slaapkamer en lieten zich ‘t eten goed smaken, hielpen uit zchzelf al dadelijk mee afwasschen. Moge de goeden indruk dien zij maakten blijvend zijn. Hoe vurig hoop ik dit. Bertha is, geloof ik, ook een trouvaille!

3 sept. Schw. en ik krijgen nu eenigszins rust. De Justen schijnen flink te kunnen werken, vandaag was ik erg tevreden. Moge zij dit nu ook maar zijn! Ik ging met de 3 kinderen naar den Zijlweg waar Tte Marie en Emil en Anton waren en we thee dronken. W. maakte een bezoek aan ing. Boom die ziek was, kwam later ook op den Zijlweg en ging op W’s fiets weer naar huis. 

5 sept. Schw. ging met het 3-tal nr. Zandv, zwom met H. Ze genoten erg. W. en ik ‘s av. weer ontwikkeld.(…)

8 sept. Justen maken nu uit hun eigen onze sl.kamer weer schoon. Ze zijn ontz. ijverig, zoodat ik hun eerder moet kennen. Keurig zijn ze, wel heerlijk en J. dient heel netjes. Ik ben erg met hen ingenomen en hoop zóó dat ze lang zullen blijven! (…)

4 oct. Kregen heden een telegram van Tte Thee: Tracht vrijdag toch te komen. Ik had nat. erge lust, maar W. vond het weer vreeselijk, zei later dat ik ‘t zelf maar moest weten. Ik ging ten einde raad naar Betsy en toen ik ‘t nog niet wist, lootte ik erom, en ‘t lot wees uit dat we niet moesten gaan! W. vond het heel nat. en weet niet hoe jammer ik het wel vind. 

10 okt. ‘t Weer blijft maar steeds onnatuurlijk warm . Ik was vanmid. vrijwel wanhopend daar Just zegt dat hij zijn Posten nicht mehr erfüllen kann en zoo doodmoe is dat hij niet meer kan. Dr. Brongersma had ook gezegd dat hij het maar op moet geven,.Schw. en ik spreken hem moed in en zeggen dat hij eerst maar  eens flink moet rusten, hij gaat om 2 uurnaar bed. Ik ben ten einde reaad, was juist zóó tevreden. Ik durf het W. niet vertellen en zal er maar het beste van hopen . Ik teade bij Vic. waar ik de baby bekeek. Schwester is engelachtig. W krijgen een faisant van Wolleman. 

11. Ik ging vanmid. tennissen er was een gr. opkomst. Om 5 u werd ik opeens door Wie gehaald en vond Schw. aan de deur, die mij vertelde dat Frau J. naar den Dr geloopen was, daar zij geloofde dat haar man iets had ingenomen om zich v.h.leven te berooven. De 3 doktoren waren niet thuis maar ½ u later kwam Dr. Brongersma, die bevond dat hij geen creoline had ingenomen zooals de vrouw eerst dacht maar wat te veel bromkal…….waardoor hij zeer doezelig was en den Dr. bijna niet kon antw. De Dr vond het geval toch wel zoo erg dat hij me aanraadde, nu zij het zelf ook graag ‘t liefst wilden, ze gauw weer naar Duitschl. terug te laten gaan, daar hij beter dadelijk terug ging. ‘t Is een vreeselijke geschiedenis, voor mijzelf ook heel naar, maar voor die arme Frau J. ontz. Nu hoorde ik pas dat hij reeds 2x zwaar zenuwziek was en zich voor 2 jaar heeft opgehangen en zij hem redde, het duurde toen ½ jaar vóór hij beter was. De arme vrouw was echt wanhopend en elke 5 min. vloog ze naar boven om naar hem te kijken. 

12. De nacht was gelukkig rustig geweest. Frau J. vond hem iets beter. De Dr raadde echter aan nog 1 dag te wachten vóór de reis. Ik had heden naar Utr. zullen gaan voor 3 d. maar nu kwam er niets van. De kinderen gaan weer naar het Bijbelklasje wat ze heerlijk vinden. 

13 J. was tamelijk wel en met de vrouw bespraken Schw. en ik of ze ‘t nog eerst eens zouden aanzien . De vrouw wil zóó graag hier blijven en was hier al zoo gewend. W. sprak erover met J., maar deze zei dat alleen de Duitsche bosschen hem weer beter zouden kunnen maken. In zijne ideeën is hij erg koppig en vasthoudend. ‘t Gaat ons er aan ons hart. 

Frau J. werkte nog zoo hard ze kon vandaag en was dankbaar voor alles wat we voor haar deden. W. betaalden hen de maand uit f 50,-= 2220 Mark! en de heele reis en onkosten vracht terug,. Ze wilden dit niet daar ze hier nog maar zoo kort waren maar ze hebben haast geen geld. Om 4 u bracht Schw. hen in een rijtuig nr. ‘t Station en verdwenen ze onder hart. dankbetuigingen en daar zitten we nu weer zonder personeel. Papa kwam bij mij theedrinken. 

14. Schw. en ik zijn weer hard aan ‘t werk in huis. Schw. braadt heerlijk een faisant en kookte best. (…)

23 oct. Voor ‘t eerste een koude, buïge dag, zoodat we dan ook voor ‘t eerst de kachel aanhadden. Papa en Mama gingen voor ‘t eten nog even een wandelingetje maken. Wij aten om 1 uur waren van den kok heel goed gr. vleesch en aard, hadden zelf nog wat soep opgewarmd en Mama maakte heerlijk een Poolsche muts. Daar we allen meehielpen met opruimen en afwasschen, waren we in ½ uur klaar, want hulp heb ik ‘s Zondags niet. s’Mid. vertoonde W. de proj. lant. die veel succes had. Om 7 uur vertrokken de ouders helaas al weer, weggebracht door W. en Wie. 

27 oct. Met den trein van 7.47 vertrokken wij met Papa, We en Carel uit H. nr. den Helder, daar A ons aan ‘t stat. opwachtte. Direct gingen wij naar de onderzeeboot Z6, die wij om beurten beneden bezichtigden. Wij maakten kennis met den comm. den Hr. v.d. Hazen en met den Luit/tZ Seermondt en met 2 off.Mach. Er werden kieken van hen allen genomen en om 11 u. kwam de Admiraal hen nog even goede reis wenschen. Direct daarop namen wij afsch. van A. wat vooral den besten Vader erg aangreep. Papa wilde liever niet meer mee aan boord van de Mercure die de boot uitgeleide deed. Hij ging met C. om +- half 1 terug, terwijl We en wij op de Mercure gingen waar aan ‘t hoofd stond de Heer Jager. Verder gingen er mee Mevr. Jager, de Hr. en (…). Bij ‘t Hoofd stond het zwart van de menschen en speelde een orkest het Wilhelmus, wat heel plechtig was. We kregen daar aan boord sandwiches en koffie, wat ons best smaakte. Den heelen tijd waren wij vlak bij de K6, die ons steeds iets voor was. ‘t Was goed weer geworden zoodat W. wel 9 kieken maakte . 3 vliegtuigen vergezelden de boot ook een eind en voerde allerlei demonstraties uit en ook de O2 ging een eind mee. Van tijd tot tijd riepen we elkaar door de scheepsroeper iets toe. Na een 3 kwartier ongeveer te zijn meegegaan, draaide onze boot om de K6 heen en zeiden wij hen voor ‘t laatst vaarwel. 3x riepen wij “hoera!” Lang, heel lang wuifden wij allen die vertrekkenden toe. Moge zij behouden in Indië aankomen en A over 2 à 3 jaar zijn vader nog weer terugzien. Dat geve God! (…) em daarp [1 1/2 uur door den Helder wandelen. De winkels vielen ons heusch mee. ‘t Is verder een vreeselijk oord om te wonen.(…)

27 nov. ‘t Had weer goed gevroren en ‘t was pr. stil en zonnig weer. Ik besloot dus met de kinderen te gaan schaatsenrijden op het vijvertje bij Sintenie Op ‘t punt om uit te gaan zei ik tegen Hkie: “heb je je schaatsen? “ “Die heb ik immers niet!” zei ze en toen haalde ik achter mijn rug een paar nieuwe schaatsen en zei:” En deze dan?” “Voor mij?”zei Hkie en haar heele gezichtje straalde en ‘t volg. oogenblik werden we zoo gezoend. Willem moest photo’s kleuren en fixeren, dus toog ik er met het 3-tal op uit.  Wie vooral had erg veel durf en vallen kon hem niet schelen. Hkie durfde minder, maar later toch wel alleen en A. vond zich een erge held dat hij met een stok in zijn hand op het ijs durfde te loopen. ‘t Had zoo’n succes dat we ‘smid. weer een uur met hen gingen. 

3 dec. ‘t Vriest nog steeds hard. Vanmid. gingen W, Wie en Schwester over de Delft., Jan Gijzenvaart, Spaarne naar Spaarndam, toen over het schitterend mooie ijs van de mooie Nel en de Liede over de A’damsche Vaart nr. Haarlem terug. Schw. en W. genoten. Voor Wie was het wel wat ver, ofschoon hij zich kranig hield. Van tijd tot tijd droeg W. hem in zijne armen. Ik profiteerde er ‘s mid. van om 7 borstplaten te maken. ‘s Av. weer druk bezig geweest met pakjes en verzen maken.

4 dec. W en Wie reden vanocht. een beetje op een Sloot achter den Hr. Bispinck. Vanmid. gingen W en ik per tram nr. de Damstr. liepen toen naar de Centrale werkpl. a/d/ A’damsche Vaart, bonden daarop en reden naar Mooie Nel over de Lie naar Spaarndam. Schit mooi ijs, ik genoot er ook erg van en ‘t ging weer best. We reden veel aan den stok, maar in ‘t teruggaan veel alleen. We gingen denzelfden weg terug toen nog even aan den anderen kant v/d A’damsche Vaart  en daarna per tram naar Zijlbrug om thee te drinken bij Papa en We. (…)

5 dec. Ik deed ‘s ocht. nog een 16tal boodsch. in de stad per fiets. ‘t Had vannacht 20 gr. gevroren, maar ik was goed warm aangekleed en had er geen last van op de fiets. (…) kwam om 5 u thuis en verkleedde zich gauw als St. N., die Schw. en ik met het 4-tal in ‘t salon opwachtte. Nat. werd er eerst gestrooid en toen kwam de Sint statig binnen. We hadden vast gedacht dat Wie en H.  W. wel herkend zouden hebben maar niets ervan. G. die even een lip trok, zat al gauw bij St. N. op schoot en vertoonde al zijne kunsten en H. gaf een harer mooiste teekeningen. De Sint gaf eenige cadeautjes en lekkers en ging toen weer weg. Toen w. wat later quasi van zijn bureau  terugkwam, werd hem in kleuren en geuren meegedeeld, allergrappigst. We hadden werkelijk moeite ons goed te houden. Na gegeten te hebben werd het 1e pakje tevoorschijn gehaald n.l. het oude ganzenbord voor Anton, we deden een spelletje  en om half 8 verschenen Papa en We ook al beladen met pakjes die onder ‘t laken in ‘t salon geborgen werden. Vanaf dat oogenblik af stroomden de pakjes steeds. ‘t Was allergezelligst en bij velen waren versjes en grapjes. De kinderen waren ook druk voor ons bezig geweest. Wie en H. hadden een sigarenkist voor mijn kam en borstel mooi beschilderd en een voor W. om sig. uit te pres. (…)

8 dec. Vrouw v. Es komt niet en stuurt geen boodsch. Schw. en ik erg druk.

9 De Vrouw komt weer niet en laat zeggen dat ze ziek is; ik weet zeker dat het niet zoo is en dat ze geen zin meer heeft. Eerst een mooi St. N. cadeau beet gehad. Minne streek! Schw. en ik ten einde raad. Schw. dweilt zelfs gang en keuken tot…Als reddende engel om 3 u. plots Maria Krant verschijnt door haar zuster gebracht juist op ‘t oogenblik dat de nood het hoogst was. Wij dolblij!

12 dec. Wachten tevergeefs op Mina, die als noodhulp komen zou, maar ‘t wel weer niet zal doen. Maria kookt heel aardig en is zeer gewillig.

13. Mina kwam toch nog, had mijn briefje pas om 5 u geist. ontv. Schw. was den heelen dag nr. A’dam.

18. Heerlijk uitgeslapen. We waren heden weer veel in ‘t huis van Tte en verdeelden allerlei naaigerei, wat ik later meenam. ‘t Was allerprettigst weer eens een dagje daar te zijn. (…)

25. Maria, die heden thuis was , genoot met hare zuster en vriendin van het mooie K.boompje dat ik voor de keuken had en waaraan allerlei heerlijkheden hingen, ook een tekst had ik voor haar en hare zuster. Zij was zóó dankbaar dat het mij werkelijk trof.

27 Schw., Wie en H. vertrokken reeds om 9 u nr. Utr. tot A’dam vergezeld door W. die nr H’sum moest. Schw. ging door nr. Suderwick. Mina vertrok heden weer, ik had har opgezegd want koken kon ze niet en opschieten met ‘t werk evenmin. Maria doet nu alles alleen en is blij dat Mina weg is. Ik had het druk met de 2 kleinen.

31. De kinderen kwamen met Schw. vóór t eten terug, hadden ‘t heerlijk te Utr. gehad, waar zij logeerden met Paula en Hettie.(…) We hebben weer zulk een gezegend jaar achter ons dat we dankbaar kunnen gedenken. Alles was voorspoedig wat onszelf en de kinderen betrof. Wel had ik dit jaar veel dienstb. misère maar dit is niets in vergelijk tot al het andere, heerlijke dat wij weer in dit jaar van God ontvingen. Moge ook 1922 weer even gezegend zijn!