1926

1926 Dagboek loopt tot 1 juni

1 januari: Weer een nieuw jaar. Wat zal het ons brengen. Waarsch. vele veranderingen in ons leven: Ter H. Verlangen doen wij er niet naar, maar alles zal goed zijn met Gods hulp.

2 januari: Reeds om half 8 verlieten W.en ik het huis om naar M’burg te gaan waar we kw. na 12 aankw. Bij Roosendaal hadden wij iets van den watersnood gezien , maar daar is het niet erg.Vreselijk echter in Limburg, Brabant en de Betuwe.Veel vee verdrinkt! ’t Is een ontz. nationale ramp, de Koningin is erheen. Tte’s auto bracht ons dra op “ter H” waar Mlle ons opwachtte. Zij kon weinig goeds vertellen. Wij dej. eerst en daar wij toch niet dadelijk bij Tte mochten komen, gingen W.en ik in den stroomende regen met oversch. aan door “t buiten lopen. De weiland. om ter H zijn ook ondergeloopen en de paden waren haast onbegaanbaar. De oranjerie die geheel vernieuwd is,ziet er pr.uit. We bezochten den kas en gingen toen terug. Om 4 uur werden wij bij Tte. toegelaten.Tte. zat in Haar bed door kussens gesteund en zag er o zoo moe uit, zij keek niet op, hield Hare oogen gesloten en kon ternauwernood antwoorden, zoo’n zielig gezicht.Toch felic. zij ons met het N.J., arme Tte. Wij bleven niet lang, bang Haar te vermoeien en  gingen toen op M’lle’s zitk. theedr. om voor het eten nog even op oom’s kamer te zitten. Na het bekende copieuse diner zaten we daar ook samen bij M’lle → Vandaag tot conclusie gekomen. ‘t Maakt mij uiterst zenuwachtig. We kunnen het maar niet begrijpen. Zou dan 28 juli moeten zijn.”

3 januari: W en ik vanocht door ‘buiten gelopen. Spraken Dr.Wap, die geen hoop gaf.”t Kon naar z. i. niet langer dan 2 weken duren We waren daarna even bij Tte, maar troffen t slecht, zodat wij liever na de thee terugkeerden en lang bij Tte zaten, nietszeggende, maar steeds hare smalle hand vasthoudende wat Tte blijkbaar rust gaf.Zoo zaten wij wel een klein uur bij Haar, wisselden slechts enkele woorden. Voor wij gingen pakken overlegden wij nog of wij wel zouden gaan, maar Zr.Donkers zei ook dat het mis.nog wel 14 d.kon duren, waarop wij besloten om toch maar te gaan. Even namen wij afsch.van Tte zonder dat zij het merkte, Tte sliep.Hoe weemoedig te denken dat dit nu wel voor ‘t laatst zou zijn. M’lle vond het blijkbaar ook naar dat wij vertrokken, wij hebben zoo met haar te doen.Zij houdt zoveel van Tte. Om 7 uur stonden wij weer aan ‘t stat. Te M burg. We hadden geen prettige reis,’t was overal even vol en we kwamen1/2 u te laat aan, daar we in Roosendaal zoo lang voor de ketting moesten wachten. We zijn beiden erg zenuwachtig door al de omst. h .

4 januari: ik niet nr gym. → durfde t niet ← 

8 januari: W ‘s av naar de orchestrepetitie. Ik voel mij heel vervelend en zwaar gedeprimeerd.

10 januari: Frl.nr.de kerk, we werken vanavond nog druk aan ’t poppenhuis. (…) ’s Av. de Dollemans eene visite gemaakt in hun nieuw bewoond Spaarnheuvel. W. enigszins opgelucht door conv. m. Dolleman over ter H. t → Raad aan eerst goed te informeren naar alles voor ertoe over te gaan ← 

H vanmid. niet naar school geweest daar ze zoo”n buikpijn had → ik dacht dat het misschien een reden had en vond het beter haar in te lichten ← Ze was gelukkig “s middags al veel beter. 

12 januari: H. vanocht. nog thuisgehouden om buikpijn, maar “s mid. was het over.

13 januari: Onze oudste 13 jaar . We gaven hem een handl. over cacteeën en een schetsboek. Verder kreeg hij geld van Tte L.van Oom Anton, Tte W/e , Papa en Mama en Gr v.L.die hem ook geld aanbood voor een door Wim te maken broeibak. Aan de koffie werd op eieren getrakteerd en om 5 uur kwamen de 4 vrienden:Hummy, Mak Schoorl, Frits D. en Chris v d Mandele. Eerst werd sjoelbak gespeeld in ‘t salon om 3 prijzen, toen aan tafel gegaan.

Ik had mutsen voor hun en de tafel was met kaarsen verlicht en papieren slingers versierd. ‘t menu was: mergsoep, hambroodjes, kalfsoesters en gr en taart met crème au beurre toe, verder vruchten, bonbons en een glaasje wijn. De jongelui amuseerden zich uitstekend en na tafel werd heel geanimeerd werkwoorden raden gedaan tot ze om half 9 verdwenen. Ik was erg moe en ging al om half 10 slapen. 

15 januari: Vanwege het 40 jarig Jubileum van den Heer  IJzerman moest ik als bestuurslid van het Witte Kruis ook reeds om 10.4 present zijn in de Gymn.zaal vd Muloschool, waar alle schoolk . ook waren. Nadat de Hr IJ was binnengeleid werd hem een welkomstlied toegezongen en ontving hij vele speeches en sprak terug. Om 11 u was de plechtigh.afgelopen, de kinderen hadden den heelen dag vrij.

W S’av orchestrep,ik schreef aan Juf. Verhoef in Utrecht voor Duitsche Juffr. 

6 januari:….Daarna gingen wij naar de v. Tuylls voor een muziekalbum waarop speelden mevr. v. T, Mevr Lindeiner(piano) en Felix de Nobel(piano).tWas nogal aardig, maar ik was blij toen we kw.voor 11 weer thuis waren.Ben altijd onder den indruk van dat ongezellige samenleven der fam. V. T. 

21 januari: Den heelen ochtend boodsch.ged in de stad en om 12 u nr.den Zijlweg gestapt waar ik vernam dat Papa vanocht.in het Diac. h. geop was aan de blaas. Willem kwam eerst om half 2 thuis , was er reeds gew. en vond Papa heel opgewekt en vol grapjes. S’av Gingen wij er samen heen , maar Papa was toen heel dommelig en een beetje in de war.

23 januari: W. ging vanmid. weer nr. Papa. Anton was er ook, W. vond den toestand dezelfde.

24 januari: W ging ‘s ochtends nr. Papa , die weer’t  zelfde was.Ik wandelde met t.5 tal in ‘t Bosch, we lieten ons kieken.” Ik mag niet vertellen dat ik gekiekt is” verklapte Paula het geheim aan Willem!

25 januari: Ik ging vanocht om half 11 nr ‘t Diac.huis, vond Papa eerst erg achteruitgegaan, maar na ‘t bezoek van den Dr.  wat beter en meer belangstellend. W ging direct na ‘t eten weer . Mochten wij den lieven Vader nog maar wat houden!

26 januari: Thuisgekomen hoorde ik dat het met Papa niet goed ging en de broers en zusters waren getelegrapheerd. W en ik gingen ‘s av naar het Diac huis en vonden de arme zieke wel benauwd, t was zoo droevig bij hem te zitten en niets te kunnen doen om hem te verlichten. 

27 januari: W. ging ‘s mid. weer en ik ‘s avonds met hem. De toestand van Papa was dezelfde, alleen herkende Papa ons en zei ons goedendag, voor t laatst! W’e slaapt vannacht bij de Postma’s Wij hebben de deur van de slaapkamer ‘s nachts openstaan om eventueel de telephoon te hooren. 

28 januari: De nacht was nogal goed geweest. Edouard en Joh.‘afkwamen heden over en Papa zei nog tegen Ed.:”de groeten aan het drietal thuis” bedenkende dat Jeanne hier was. Ook Joh.a herkende Papa en zei haar goedendag. Papa denkt op den Zijlweg te zijn en wou vanocht. dat Jeanne’tje bij hem gebracht werd.

W.was ‘s mid. er weer en wij beiden’s av . Papa heeft veel last van den adem en is vreselijk verzwakt. Papa houdt steeds zijn oogen dicht en ziet ons niet meer. W’e kreeg vannacht een bed in’t Diac.Huis. 

29 januari: Papa had naar Jeanne gevraagd, zodat Anton haar om 3 u bij ons kwam halen om haar per tram in’t Diac.huis te brengen, maar daar aangekomen vernam hij dat t met Papa heel slecht was en werd J.naar de Postma’s gebracht. Om half 5 belde Carel mij op of ik ook wist of W.onderweg was naar ‘t Diac huis, want dat t heel slecht ging.Ik kleedde mij toen ook gauw aan en tramde naar ‘t Diac huis, waar ik de 5 broers en zusters vond en de goede lieve vader reeds stervende. Met gesloten oogen lag Papa daar, de adem ging steeds moeilijker en om kw. na 5 sliep papa kalm in en konden wij lucht geven aan onze droefheid. Lieve edele Vader, wat hebben uw kinderen veel van u gehouden en ook ik als sch.dochter had u zoo lief als mijn eigen vader. God geve u de eeuwige rust. De arme Willem, ik had zoo met hem te doen, hij heeft zoo innig veel van Papa gehouden, zijn droefheid was zoo groot.Op W’e’s  verzoek las C.de 103de Psalm voor en daarna gingen wij naar de Conv. zaal waar ds Postma en mevr. kwamen en W.direct moest spreken over ‘t vervoer van Papa naar den Zijlweg. Even gingen W. en ik nog naar Papa om afsch. van Hem te nemen, toen ging ik Jeanne halen bij de Postma’s en nam ze mee naar huis. Allen zaten aan tafel en ik vertelde hun toen het droevige nieuws, ze waren heel bedroefd maar  kalm, ik was dat toen ook. W.bleef eten op den Zijlweg en ik ging na het eten daar ook heen. ‘T was zoo weemoedig een ander in Papa’s stoel te zien!Papa werd om 9 uur thuisgebracht en in de kleine benedenkamer werd de kist op een zwart laken geplaatst. Bij het licht van een paar kaarsen zagen wij Papa daar nu zoo rustig liggen of hij sliep, o het was zoo heel  droevig! Er moest nat. dadelijk van alles gedaan worden, namen genoteerd voor  annonces enz.en dat gaf een goede afleiding. Om 11 u gingen W en ik naar huis, we hadden veel verloren.

30 januari: We sliepen gelukkig goed, maar bij het wakker worden was de koude werkelijkheid er weer. W ging ‘s ocht.dadelijk weer naar den Zijlweg, ik ging ‘s mid. We konden toen reeds annonces schrijven.Vandaag zag ik den lieven dode voor ‘t laatst, zijn lief ,vriendelijk gezicht zal mij altijd bijblijven! Vanavond gingen wij weer naar den Zijlweg om te schrijven.

31 januari: Zondag. W., was weer den heelen dag op den Zijlweg, alleen sliepen wij ‘s mid. een heelen tijd, voor W is er veel te regelen, maar hij wordt trouw bijgestaan door zijn broers.

1 februari: W ging ‘s av alleen naar den Zijlweg, ik had een eenzamen droeven avond en was blij toen W weer thuis was.

2 februari: Een heel moeilijke dag. W.en ik werden om 10 u door een rouwkoets afgehaald en reden naar den Zijlweg, waar langzh. de hele fam.kwam, ook Papa kwam erbij. Met 4 rijt.reden wij achter de lijkwagen naar de alg . Begr pl a/d Schoterweg, waar een enorme menigte wachtte. Ds v Paassen las den 103den Psalm voor, de fam.psalm en Willem dankte daarna de aanwezigen, arme W.het viel hem zo zwaar. Philippe was als oudste kleinkind mee en had het zoo te kwaad! De krans van witte trosnarcisjes van de kleink.ging boven op de kist mee in’t graf er waren verder nog vele kransen ongeveer 12. Vele bekenden zagen wij op de begr.pl. Maar er was geen gelegenh.om ze de hand te schudden. Toen gingen wij weg, onzen lieven Vader daar alleen achterlatend.Op den Zijlweg was een staand dejeuner. Later kwam Mama daar ook die in Bl’d. gedej had.Met M.en Ph.keerden wij te voet naar huis terug. Papa en W.gingen nog even kijken naar het graf en kwamen toen ook hier theedr. Na ‘t eten ging papa weer weg en Willem reisde naar M’burg om Tte L te gaan bezoeken, die dit zoo graag wilde. Mama bleef gezellig bij mij en sliep bij mij.

18 februari: Mevr. Hoyer komt mij bezoeken en brengt voor mijn verj. nog een gr. doos Droste oublies mee en voor de kind. een plak choc., erg aardig. We. komt bij ons eten. → Was de heele dag onwel, maar ‘s av. zoo dat ik niet langer durfde opblijven en om 10u. door W. geholpen naar bed ging. We. ging toen gauw weg en W. tel. aan Dr. J. of wij zoo de nacht in konden gaan. In een kwartier was hij bij me en een ¼ later alweer weg. De arme W. kreeg het toen heel druk met me te verzorgen, was engelachtig. Ik had niets geen pijn gehad ook den heelen nacht niet, → toch kon ik niet goed slapen zoo liggend op mijn rug. We zijn beiden zoo dankb. dat het zoo afliep, nu kan ik des te meer voor mijn 5-tal zijn. We hadden er zoo vreeslijk tegenop gezien en zijn zoo verlucht.

19 februari: Ik sliep heel weinig en dronk elke 2 u van den drank die W. gist.av.nog gehaald had bij den apoth. Toch had ik geen krampen gehad. W zorgde dat ik dadelijk een Zr kreeg die om half 11 kwam en me heerlijk verschoonde. Zr Zijdeken, een heel aardige oudere Zr. Dr J kwam en was heel tevreden.De kinderen waren snoezig.

20 februari: Ik schreef vanocht.naar huis. Anton is jarig en op den Zijlweg evenals C. W. eet daar.Dr. J.kwam weer.

21 februari: Alles gaat zeer voorspoedig met mij. Godert, mijn vriendje, zoals ik hem noem, komt me steeds bezoeken en spelletjes met me spelen als ganzenbord,domino, stop stop, hij rekent merkwaardig goed.

22 februari: Gr verrassing! Mijn lieve Moes,die naar me komt kijken en allerlei goede gaven meebrengt, bus(/) ananas,stud koeken, appelen. Ook wil M. mij absoluut f 2,50 voor eieren geven en bestelt zij een k biefstuk voor mij, de engel. Toen ik ‘s mid sliep, hielp zij Frl. nog met de was rekken en hield mij daarna gezelschap. Dr. F. kwam voor P. die nog niet hersteld is. Dr. J .kwam voor mij, ik mag woensd ocht even op. M vertrekt na’t eten, Frl. zit ‘s av bij mij. Zr  vertrekt.

23 februari: Dezer dagen heerl veel gelezen: De opstandige, het doornige pad, beide v v Ammers Köhler, het verlaten eibersnest van N Nes-Uylkens en Jungfrau else van Sick. Mijn kleine vriendje is veel bij me en ‘s ocht en ‘s av een dikke baby in mijn bed. 

24 februari: Van 11- 1/1,5 was ik op, wat mij goed bekwam.Daarna weer in bed. Dr J komt en neemt afsch. W zit ‘s av bij me te werken.

25 februari: Kwam om 10 u beneden en rustte ‘s mid tot half 5. Was toen weer beneden. Voel me nog niet normaal.

3 april: W. en ik vertrokken om 8.01 met Godert naar M’burg, hadden een heel goede reis, waarbij G. genoot van ‘t uitkijken. M’lle B. wist niet dat G. kwam, we hadden hem maar meegenomen. Tte.vonden we zeer achteruit gegaan, ze zit nog steeds in bed met het hoofd geheel naar voren gebogen. Toch was Tte. wel helder en praatte ze met ons en wilde G. even zien. 

4 april: Met Stanny, Allard en Godert maakten we eene mooie wand. door de weiden langs aardige smalle weggetjes, terwijl we om beurten de kind. een verhaal vertelden. “t Is heden Paschen en heerlijk weer. Met den baas door den moestuin gewand. en even bij hem thuis gew. ook de “oranje(ma)Rie”met G bekeken . Na de thee waren we weer bij Tte, die nogal goed was, alleen ‘t”idee fixe had dat ze kanker had, wat W. probeerde Tte. uit haar hoofd te praten.  G interesseert zich zeer voor de torens, in een waarvan wij klommen en voor de klok.

6 april: Na ‘t ontbijt gingen we nr Dekker, waar G. alle beesten mocht zien, hij vond het net Artis. Ook mocht hij op ’t paard zitten, waarvan ik een kiek nam . Toen nr.Quist, waar G. nog even met Stan.en Al. in t hooi speelde, terwijl Mina ons haar schatten toonde. Voor ‘t eten gingen wij nog even nr. Tante, die weer veel hoestte, zoo naar. We vroegen nog aan Dr.en Zr.wat ze ons aanraadden, maar daar de toest. nog wel een poosje zoo kan duren, besl.wij om toch maar nr. huis te gaan. We dej vroeg, toen nr station. G heel zoet in de trein. Mooie bollenvelden van Mlle. 8 kalkoeneieren mee,planten v den baas, die W.dadelijk met Wim in den tuin stopte. Kinderen erg blij ons te zien. G veel verhalen. 

7 april: Wasverz.Kinderz. goed uitgez . Na koffie met W.en A.nr.Heemstede,per stoomtram Bennebroek, toen gew.over Vog. z.nr.Hillegom.Helaas regen. Kregen hyac. cadeau.Terug per trein. Thuis gek.Vertelde Frl. dat Mlle.geteleph.heeft dat toest. erger is. W is al nr den Zijlweg voor lijsten. Ik pak gauw zijn koffer . W. kw.voor 6 thuis wil graag dat ik meega, zodat ik vl .vlug kof . pak, gauw gegeten , half 7 uit huis, G. huilt omdat hij niet mee mag komen.Komen 11.35 aan. Mevr Bep G.ook in den trein.Rijden nr .T.H.waar Mlle. vertelt dat Tte nog leeft, maar veel verminderd is, wij gaan nr.Tte.die veel hoest, arm mensch!Mocht zij niet lang hoeven te lijden!

8 april: Tte tot 6 u! ‘s morg. gehoest 18 uur achtereen. Daarna rustig tot ‘s av.toen de hoest weer begon. W. en ik ‘s mid. eene wand gem. achter ter H ‘t regende erg, we gingen in ‘t teruggaan even bij Maatje aan. W. en ik ‘s av. nr. ‘t stat. om Betsy te halen. Mej. W. Wiersma spreekt mij in de auto aan. B. was zeer verbaasd ons te zien. We aten om 7 u. en zaten veel bij Tante.

9 april: Zr. Dronkers waarschuwde ons om kw v 7 dat de adem onregelmatig en pols zw was. “T bleef echter den heelen dag zoo. Zelfs vond de Dr. de toest. iets beter dan gist. ‘s Av. half 6 begon de hoest weer. Tte. was zoo zwak, kon niets meer zeggen. Of tte. nog bij kennis was, weten we niet. De Zr.  gaf met moeite nog wat Sirop Famel.Om 6 u vertrok Betsy weer nr. Breda. Juist toen we om 11 u nr. bed waren gegaan, kwam Zr. ons roepen en na 10 min toen de adem steeds zwakker werd, ging het kaarsje uit …. En had zij eind. de welverdiende rust. Tte’s heengaan was zoo rustig dat we nog een heelen tijd luisterden of we de adem weer zouden horen. Terstond werd Zr. Klep gewaarschuwd en per auto gehaald. Mlle. en Mevr. Gelderman waren heel kalm, we hadden het allen reeds zoo lang zien aankomen en waren blij voor Tante zelf dat zij niet verder hoefde te lijden. W. en wij dames gingen dadelijk overleggen wat er morgen moest gebeuren en W. had al gauw een heel programma waaraan hij en Mlle B. nog tot 3 uur doorwerkten. 

10 april: W.had het vanmorgen al dad.druk met telephoon gespr, telegrammen, bezoeken aan de begrafenis ondern. enz. Ik ging met Betsy Tte’s overlijden aanzeggen bij Maatje, Engelsman ,baas, Mina, v d Borchen en Moens en schreef eenige brieven. “S mid. Ds. ten Kate en de v .d Borchen ontv. W en ik ‘s av. nr. notaris Blaupot ten Cate. We schreven heden veel annonces. 

11 april: Ik schreef l br nr huis. Vanocht m W wand gem nr de Ruïne van Hogelanden, waarbij wij verdwaalden, ik was zeer verrukt over het heerlijke landelijke. W las een groene preek. Bezoek Bogaert. 

12 april: Met Mlle. B.en Mevr.Gelderman maakte ik sandwiches m. tong en kalfsaspic voor morgen. Onderwijl ontv. we in de eetkamer de bezoeken van Engelsman en den ouden Hr.ter Woert(vroeger secr.). Na ‘t dej. gaan W.en ik per auto nr. Duinbeek om er een vis. te maken aan den ouden Hr.v Adrichem Bogaert, die zijn benoeming tot ex test niet aannam, zoodat zijn zoon Charles het wordt, wel zoo prettig voor W.