1918

1 jan. W. en ik wand. ‘s ocht. met de 3 kind. terw. de Juf. nr de kerk was. ‘t Was flink koud! ‘s Mid. zaten wij weer gezel. bij den anthracietkachel! in ‘t salon en sjoelbakten met de kinderen. Ik plakte ‘s av. photo’s in en W. werkte aan een poppenstoel voor Hetteki, die hij van sigarenplankjes maakt. 

2 jan. ‘t Dooit gelukkig flink en ‘t is daardoor veel minder koud. Huiskamerdag. Er wordt iets meer over de Vrede gepraat. 

8 jan. Ik teade bij Nunne en Frankie, ging per tram heen en weer. 

9 jan. Ik ging ‘s mid. even nr. Mevr. v. IJsenwijk om getuigen te vragen van hare keukenmeid. (…)

11 Jan. Ik breng de kind. ‘s ocht. nr de Fröbelles, doe boodsch en vertrek om 11.08 nr. Zwolle, reis tot Dev. met Wiem samen. Te Zw. ontm. ik aan ‘t stat Martha v.d. Ziel met wie ik in de wachtk. sprak en die ik huur op 130 ‘s jaars. Zij stond mij zeer aan en daar zij in besprek. was met een and. Mevr., huurde ik haar maar gauw. Mocht alles nu maar goed met haar gaan.

22 jan. Zond. Flor. voor haar verj. een mooi Saksisch beeldje. Ik bracht ‘s ocht. de kind. nr. de Fröbelschool. De serre weer vanaf 11 u tot half 5 open. ‘t Water staat erg hoog X

23 jan. Extra zacht weer, zoodat we de kachel bijna niet aanhebben. De keuken wordt geverfd. Ik maak eene vis. bij Mevr. v. Dijk en bij Mevr. v. Weiler. ‘’t Water staat reeds 8.02 m. slechts 3 cm lager, dan de hoogste waterstand verleden jaar. ‘t is één plas die men ziet. 

24 januari:  ‘t water is zakkende. Ik ga ‘s mid. even nr. de Wolzak om nr. Mevr. v.d.B. te informeeren, die ziek is, ontmoet daar Juf. Stoop de aanst. van Bu en Juus die op zeer koele manier kennis maakt. 

1 februari: Rika Soerink komt om 9u. in dienst en heb ik het druk met haar van alles te wijzen. W. en ik dineeren om 7u. met den Hr. Vilcker bij de Penninks Sr. Mooi diner, erg gezellig en daarna tot 12 uur gebridged. 

2 febr. Ik was vroeg op om R. van alles te wijzen; ze doet goed haar best en heeft goeden wil. Wachten Martha met smarten maar zij geeft geen levensteeken, zend haar telegr. -antw. bet. waarop ik ‘s av. hoor dat zij morgen komt. 

5 febr. Kinderen nr. school gebr.daarna heelen morgen boodsch. ged. Met de nieuwelingen gaat alles nog heel langzaam. (..)

14 febr. Naaiocht. op de Wolzak. ‘s Mid. jour: Mevr. Pippinghagen, Mevr. de Jos . de Jong, de dames v. Doorninck, de Vries, Ouderwater en de Wiljes W. las ‘s av. uit Sturmfels van Marie Boddaert voor. 

20 Febr. Rika, die met Martha onze slaapk. doet, krijgt ‘s mid. opeens zoo’n pijn in de rug dat ze het uitschreeuwt. na ‘t eten gaat ze naar bed en laat ik den Dr. komen, die zegt dat zij kou heeft gevat. ‘t Is erg vervelend voor morgen. De Juffr. en ik hielpen met van alles mee.

21 febr. Rika den  heelen dag in bed. Gelukkig kon ik voor ‘s mid. v.d. Velden krijgen, die keurig diende. Martha had best gekookt: kerrysoep, mooten kabeljauw m. boters, gerookte ossentong m tom. s. en witte boonen, lof met eieren en gew. boter en creme brulée m. allumettes toe. 

23 februari: W. werkt met Wie. en den tuinman in den tuin; er zijn rozen en vaste planten van “Ter H.” gekomen. Emma D. komt hier heel gewoon om 6u. eten, de kinderen waren voorbeeldig zoet aan tafel. ‘s Av. lieten wij haar o.a. de kinder-albums zien. 

2 mrt. Ik ging met de kind. W. om half 10 v.d. trein halen, maar we liepen elkaar mis. W. en ik gingen toen even nr. Florence, die wij thuis vonden. ‘s Mid. gingen M.P. en wij 2en de Jaarbeurs bezichtigen. Maliebaan en Vreeburg-allerakeligst sneeuw-weer. De kind. spelen prettig bij Htte Francois. ‘s Av. gaan Papa, W. en ik nr. ‘t Gebouw v K. en W. waar Pisuisse zijn Cabaretvoorstel. geeft waarin veel aardigs en moois o.a. een Egyptische danser. ‘t Duurde tot half 1 en er werd flink gerookt, ik kon er best tegen. 

3 mrt. (…)  Daarna alle singels af en op de Mariaplaats op de tram. Ik verkleed mij gauw in mijn roodzijden japon. Flor. kwam tea-en. Tte Jet en Oom G. eten Mama had een keurig dinertje ter eere van Tte en ‘t was erg gezellig. 

8 maart. Wie. erg verkouden, breng daarom alleen H. op de fiets nr de school. Anton loopt overal rond, daar wij de laatste dagen geen kachel ‘s mid. aanhebben vanwege de zonnewarmte. Martha en ik zijn den heelen dag druk bezig met de groote zolderschoonmaak. 

16 maart. W. en ik gingen met de Kruyth. vanav. nr. “de Rechte lijn” van Fabricius door ‘t Utr. Dilet. gezelsch. van Jan v. Beers. Uitst. gesp. en een heel mooi stuk. we genoten echt. ‘t was pas om half 12 uit. 

18 maart. Ik ruim weer allerlei kasten op. ‘s Av. lezen wij in de Crt. dat de regeering heeft toegegeven aan den eisch der geallieerden om al onze schepen, die in buitenl. havens liggen te gebruiken en ze ook door de gevaarlijke zone te laten gaan. Niemand had verwacht dat de reg. zou toestemmen, de verontwaardiging is dan ook algemeen. Wat zal Duitschland nu doen? Met spanning wordt morgen de verklaring des Ministers London tegemoet gezien. 

20 maart. (…). De bladen uiten hunne verontwaard. over de stap der Regeering, vinden dat de kamer er ook in had gekend moeten worden. 

21 maart. Het voorstel onzer reg. om onze schepen te geven maar op verschil. voorwaarden is door de geallieerden verworpen. Amerika heeft nu kalm beslag gelegd op onze schepen, de schurken!

30 maart: Met B. en E. een gr. wand. gem. nr. de Door; bij 3 boeren gew. B. kreeg 2 paaschbrooden mee. Ik was wel moe bij thuisk. en ging ‘s mid. met de kind. rusten. (…)

3 apr. (…) Heden een eierendiner met lof; we krijgen sinds 1 week slechts 2 ons vleesch per persoon per week.

4 apr. Ik had jour, maar er kwam slechts Mevr. Zimmerman en Car. Ik schreef langen br. nr. huis. Vanaf 10 u de kachel uit. 

5  apr. Heelen mid. boodsch. ged. voor levensmid. maar er is weinig te krijgen. (…)

13 april: Krijgen door B. en W. die op “ter Hooge” logeeren, minder gunstige berichten over Tte. L. wier long een weinig is aangedaan. De naaister was hier heden.

15 april. Weer heel koud. Ik leg 270 eieren à 14 cent in de kalk in. (…)

19 april: Goede ber. van Tte. L. (…)

23 april: ‘s Ocht. boodsch. ged. Na de koffie naar de kapper voor wasschen en oréalbeh. Voor ‘t eerst, ‘t helpt pr., ben zeer verrukt (…)

25 Ik ging nr. Lien v.d.B. om boerenkool te halen, die wij heden met de “eenheidsworst”(1 ons per persoon)aten. ‘t Was heerlijk en ‘t smaakte dubbel nu wij in geen 14 dagen vleesch zagen en vooreerst ook niet zullen zien. (…)

26 april. De toestand tusschen ons land en Duitschl. schijnt weer gespannen te zijn, de verloven zijn ingetrokken. W. en ik wandelden na het eten

28 april: W. nr. de kerk; de juf. per fiets uit. Ik knip het gras met de machine, waarbij W. mij helpt met de schaar. Om half 3 met de kind. op de fiets nr. ‘t Uterne  waar W. en ik voor ‘t eerst tennissen met 8. Bram C. en Hans Pennink. De kind. zitten in trekwagen met hond er voor en “tennissen” ook even. ‘s Av. legkaart gelegd met W. 

8 mei: W. had den heelen dag Raadsverg. Ik ontv. om half 2 Mevr. Sigel die W. wou spreken, maar nu 3 kwart. aan één stuk doorratelde aan mijn oor. W. las mij ‘s av. voor uit “Kazan”.  

6 mei. Zus de Jonge teade bij mij, waarna Theo C. een pak zeep kwam brengen, die ik van Mama cad. kreeg, daar ik niets meer heb of kan krijgen. (..)

8 mei. Huisk. dag, wij déjeuneeren in den tuin. (…)

15 mei.(..) Na de koffie ging ik met Nelly Mulier op eierenvangst bij 3 boeren in Vorden, waar wij 157 eieren kochten `14 cent. Na bij Mevr. en Mijnh. Gallée limonade gedr. te h. fietsten wij beladen terug en kwamen om 6 u hier. (…)

22 mei. (…) Gist. heb ik de juf. ronduit gezegd dat ik Juffr. v.L. liever had dan haar. Ze nam het heel aardig op, maar vond het wel jammer; ik zal mijn best voor haar doen. 

24 mei: Vanocht. met Emma D. rhabarber jam gemaakt in de mangelkamer. Om half 2 kwam E. terug en hebben wij verder gewerkt tot ik om 3.49 Mama moest gaan halen van den trein. (…)

25 mei: Emma kwam om de limonade in fleschen te doen. (…)

28 mei: (…) Ik had het druk met allerlei, fietste vanmid. met Mevr. v.Weiler naar Willemsen, waar wij groenten kochten. Ik teade bij Zus de Jonge, die mij thuis bracht en onzen tuin bewonderde. Ik gaf haar anjers mee.  Na het eten fietste ik naar Vrouw Willems in de Hooven, die ik oud goed, een zak erwten en een boek “Piet Smeerpoets” bracht, dat de kinderen graag aan die arme kinderen afstonden.

30 mei: (…) Om 8uur begaven wij ons nr. de Casinozaal v.d. Societeit waar Mevr. ter K. (slecht) en Carel (heel goed sprak). Hij debatterde met den socialist v. Braambeek. De zaal was goed bezet en de avond interessant.

31 mei: C. vertrok om 6.22 met de stille trom. Zijn ontbijt had hij op zijn kamer. Ik fietste met Nelly Mulier en Zus Pennink weer nr. Vorden voor eieren, bracht er 137 mee à f.1.35 (…)

9 juni De juffr. ging al om 8.08 nr Amersfoort, zoodat wij voor de kind. moesten zorgen. W. kiekte mij met de kind. en ik hem met het 3tal. ‘s Mid. fietsten wij met het 3tal nr. het Utering, waar W. en ik prettig tennisten met Bram C. en v. Lennep en de juffr. van Unica de kind. amuseerde. Unica was er zelf niet, maar kwam om 5 1/4 u toch nog even en spande de hond voor den trekwagen. De kind. mochten er toen inzitten; ze hadden erge pret. (..)

10 juni. Den heelen dag op de kind. gepast met wie ik om 5 u W. ging halen. Wij fietsten na het eten even.

12 juni: Martha was den heelen dag met een club nr. Nijmegen. (…)

14 juni: De Juffr. ging vanocht. nr. Velp om met Mevr. London over eene betr. daar te spreken; Mien en ik waren dus met de kinderen. Vanmiddag deden wij boodsch. en na het eten wand. wij met W. Eefde om. 

16 juni: Om 4u. gingen wij per fiets nr. Vorden, waar we bij aankomst ons verkleedden en in Mip’s kamer een glas Dubonnet kregen. Wij zagen de kinderen, waarvan Paultje 6mnd. nog steeds slechts 8 H 3 ons weegt. We liepen in den moestuin en aten daarna uitst. Zelfs kregen we vleesch! Ham! (…)

20 juni: Met We. en Papa deed ik een paar boodsch. Om half 12 kwam Juffr. de Geus, die bij v.d. Brink logeert, even een bezoekje brengen. We moesten nogal “trekken” met de conversatie. Vanmid. gingen Papa en We bij de Swavings tea-en en ging ik verder met jam maken. Na het eten gewandeld, waarna ik de jampotjes sloot, gelukkig!

24 juni: Weer slecht weer: regen en storm. Ik ging nr. Nunne per fiets om aard. te halen, daar er hier geen te krijgen zijn en ‘t … verboden is. ‘s Mid. toen Papa en We. nr. Eefde gingen was ik druk met aardbei. lim. en jam te maken. We wand. na het eten en daarna amus. W. ons met oude brieven voor te lezen.

25 juni: (…) Ik had het den heelen dag druk met lim. en jams maken en cakes voor de Bazar. ‘s Av. met W. gewandeld.

26 juni: De Bazar in Eefde voor een kerklokaal in Eefde en waarvoor de v.d. Borchen zich zeer veel moeite gaven, is heden geopend. Mevr. Mees had mij gevraagd om te komen theeschenken met Nunne en Emma. Om 2 uur begon de Bazar en weldra was het stampvol, zoodat we ‘t heel druk hadden, wat nogal aardig was. De kegelbaan van “De Laatste Stuiver” was erg aardig voor dat doel ingericht. ‘s Avonds ging ik met de Juffr. naar het concert door een deel v.d. Zutph. Orchestver. gegeven. Toen hadden we ‘t ook druk in onze tent.

27 juni: Emma D. kwam vanocht. om aardbeien limonade met mij te maken. ‘s Mid. moesten wij weer verkoopen op de Bazar, waar ‘t niet zoo druk was als gisteren, maar toch wel aardig. Vanav. was ik weer met de limonade bezig en maakte nog eene wand. met W.

28 juni: Emma kwam al om 10 uur en togen wij dadelijk aan ‘t werk, eerst aardb. lim. en jam maken, toen kersen voor de weck wat niet meeviel. Tenslotte waren we dolblij dat Liesbeth 10 ½ H. kersen voor ons wou overnemen. Ik was echt moe om 5 uur maar na ‘t eten was het voorbij en gingen W. en ik nog een eindje omfietsen. 

29 juni: Vanochtend de jam in de potjes gedaan; W. hielp mij later met de flesscgen zwavelen en lakken. Ik liet vanmid. mijn haar wasschen. ‘s Avonds bij de Kruyth. heel gezellig gebridged.

1 juli: Boschbessenjam gemaakt, die pr. werd. (…)

2 juli: Emma en ik druk bezig geweest met bessensap te maken. Uit 25 H maakten wij 10 fleschen, die ons nu 75 ct. kosten. ‘t Was veel meer werk dan wij dachten. ‘s Av. hielp W. mij met ze te zwavelen en te lakken.

3 juli: Verkiezingsdag. W. vertrok reeds om 7 ¼ u. om de stembureaux na te gaan, kwam daarna ontb. at warm om half 1 en boterh. om 4u. en vertrok toen weer tot half 12. Met Emma maakt ik van 10 H framb. 3 fl. lim. en 2 drieponds potten jam. Ook dopten we tuinbonen, waarbij de meiden hielpen. (…)

5 juli: E. en ik hadden ‘t vand. druk met 15 H boschbessen à 30 ct. waarvan wij 16 potten jam en 5 fl. compôte maakten.

7 juli: Den heelen dag bezig geweest met toebereidselen voor de reis te maken. ‘s av. kwamen de Kruyth. bridge. 

12 juli: Met We. en de 2 oudsten gingen wij nr. A’dam, waar wij bij aankomst dad. nr. de Bijenkorf trokken. De kind. amuseerden zich in de lift; wij deden er boodsch. en lunchten er uitst. Er was zelfs vleesch te krijgen! (…) 

14 juli: MEt de kind. op de fiets reden wij via Vogelensang, Noordw. hout nr. Noordwijk, waar wij eerst nr. Juf. v. Z. gingen, die echter niet thuis was. Wij gingen toen in een lunchroom wat gebruiken en daarna nr. het strand W. hielp de kinderen met een hoogen berg te maken; ik ging toen nog eens nr. Juffr. v. Z. die deze keer mij ontving en mee nr. ‘t strand kwam ging. Gelukkig stemt zij er in toe om na 15 Aug. te blijven, heerlijk! (…)

19 juli (…) Daarna vertrokken W., Wie en ik om 8.08 naar M. burg, waar wij om 12.55 u op tijd aankwamen en aanstonds naar ter Hooge reden. Tte zag er tamelijk goed uit na hare ziekte maar is zeer gauw vermoeid. Er logeert nog eene Mevr. Ort-Gelderman. Na het dejeuner ontpakten wij de koffers en ging ik met Wie even rusten, waarna wij in den tent thee dronken; daar ontmoetten wij Mevr. Postma. Daarna gingen wij drieën naar de Dekkers, die weer erg hartelijk waren. Om 9 uur bewonderden wij voor het eerst het electr. licht, dat overal keurig is aangebracht, en dat overal voor ons werd ontstoken.(…)

Zaterdag 20 juli. Met Wie. brachten wij na het ontbijt een bezoek bij Kaatje Moens en bij Engelsman. toen met de panier, die W. bestuurde boodsch. in stad gedaan Even een schrik gehad toen de poney steigerde omdat de teugels onder zijn staart waren gekomen. Met de thee kwam WIII ons bezoeken. (…) Het electr. licht weigerde den heelen avond tot groote verveling voor Tte. W. hiep den electricien aldoor. 

Maandag 22 juli 1918. Om 9 uur vertrokken wij met Wie van het Abeelsche weggetje naar Domburg, waar wij reeds om 10 uur kwamen. Wij gingen dadelijk nr. ‘t strand, waar Wie zich amuseerde met een berg te maken. ‘t Was nogal koud aan zee en het stormde erg. W. ging baden, maar ik bleef bij Wie. Om half 1 gingen wij lunchen aan het Bad-Hotel, heel goed, daarop nr. de fam. Elout, die W. moest spreken, toen liepen wij door de manteling nr. Westhove. Bij den baas gingen wij eerst even aan en daarop verlieten Wie en ik W. die met een kind en den baas eene inspectietocht in het kasteel maakte. Wie en ik wachtten aan het strand op W. Westh. was hem nogal meegevallen na de verhalen, die men er over gedaan had, maar toch was al het lood v.h. dak gestolen, het uurwerk en was er op het buiten zelf ook allerlei vandalisme gepleegd. Nu was er echter een betere Compagnie. Met de tram van 6 uur verlieten wij Domburg weer en over zevenen gingen wij aan tafel. Tte was nat. erg vervuld en verveeld van Westhove. ‘s Av. bridge. 

dinsdag 23 juli 1918. ‘t Was een echte regendag heden. W. en ik gingen vanocht. met den baas rond en vanmid. zouden wij Wie nr. Dekker waar hij niet heel vroolijk vandaan kwam. Waarschl. kan hij ze niet verstaan en voelt zich daardoor niet op zijn gemak. W. en ik waren vanmid. geruimen tijd bezig met het lezen van Tte’s “brief”waarin wij versch. belangrijke dingen vonden. 

Woensd  24 juli ‘18 Wij gingen vanocht. met de break nr. stad, waar we vele boodsch. moesten doen (…)

Dond. 25 juli 1918. Met Wie de zolders bezichtigd en in de rechtertoren geklommen tot in den spits. Toen nog wat door het buiten geloopen en ons klaargemaakt voor het afscheid nadat wij geruimen tijd met Tte hadden zitten praten, v.n.l. over de toekomst. Op ‘t laatste oogenblik kwam Ds. Postma eene visite maken. ‘t Was een heerlijke tijd geweest en ‘t kostte ons moeite van Tte afscheid te nemen. Hoe en wanneer zouden wij Haar terugzien? Zij was zoo bijz. hart. voor ons en genoot zoo van Wie. Mlle. Beranek had boterhammen voor ons gemaakt die wij ons na Goes heerl. lieten smaken. Wij hadden een beste reis en werden om 4.22 door Mama en Hettekie afgehaald. Mama vertelde dat èn H. èn A. ziek waren geweest, waarschl. ook de “Spaansche griep” die nu overal heerscht. H. zag nog bleek, maar was dolblij ons weer te zien evenals Anton. (…)

Zaterdag 27 juli ‘18 (…) na het eten gingen wij nr. de Schouwburg met ons beidjes om de opvoering te zien van Freuleken (Roelvink) door Jan V. Beers. Aardig Stuk en uitst. gespeeld. ‘t Was een avond v.h. Vrouwenkiesrecht en een koor zong van tijd tot tijd allerlei liederen. Pas om half 12 kwamen wij thuis.

19 t/m 4 augustus op aparte vellen tussen juni en juli 5 augustus wordt het normale dagboek weer op de juiste plaatsen vervolgd. 

 7 augustus: Met Juf. Visser veel gedaan. Juf Berghege kwam haar boeltje pakken en vertelde dat zij met de 6 weken weer bij die Mevr. in Arnhem weggaat, ze kon het niet met haar vinden. (…)

8 aug. Vreeselijk druk gehad vand. om alles voor de logés in orde te brengen. (…) Vanav. gingen W. en ik per fiets nr. Hermsen, waar wij 30 eieren mee konden nemen tegen 16 ct. stuk in de zakken van onze mantels want het vervoer is verboden! X

12 aug. Joh.a maakte het pastelportret van A. af, dat goed werd. (…) Daarna begon J.a aan een pastel portret van Wie. Ik maakte ‘s av. een bezoekje bij Wiem, terwijl Joh.a  den heelen av. bij Fie v.Tricht zat. 

13 aug. (…) Vanmid. begon J. een portret van Gusta van Rappard, waarna ze aan W.ie doorwerkte. C. en W. moesten voor ene verg. nr. ‘t Mastler, wij aten pas om half 7. Ik zei Rika den dienst op met 1 Nov.

15 augustus: Ik bracht de fam. per rijt. nr. den trein van 12.02. ‘t Was erg gezellig geweest en pr. weer, maar heel druk. ‘t Was anders wel ideaal met die 2 goede juffrouwen. Zij gingen bij Frits logeeren op de Valckenburg. Na de koffie bracht ik Juf. Visser naar den trein, die mij zoo heerlijk geholpen had. H. huilde zoo toen zij vertrok. Ze was ook bijz. aardig met de kind. en zoo vroolijk. Juf. v. Z. had erge hoofdpijn maar na het rusten was het over. Ik ging tennissen op ‘t Utering met Wiem, ‘t was er heel vol. ‘s Av. met W. nr. Hermsen, waar wij 24 eieren à 16 ct. kochten. Daarop haalde ik pitten uit pruimen.

23 aug. Voor ‘t ontb. had W. nare oogenbl. zoodat ik dad. na t. ontb. een brief van 9 zijdjes aan Papa v. L. zond en hem den toestand uiteen zette. Ik verzond dezen per expr. best. en vertelde ‘t later aan W. wien het opluchtte. (…)

24 aug. Kreeg reeds antw. terug uit A. van Papa en We. ze willen v. harte meewerken! Ben zeer opgelucht. F en Jettie bracht ik om 2.16 nr den trein, waarna ik om 2.20 afsch. nam van W. die nr. Haarlem ging om den Dir. v.h. Electr. Bedr. te spreken Ik haalde om 4 uur Papa en Mama v.d. trein, wij dronken vóór thee. ‘s Av. fietste ik met hen en in dien tijd teleph. We. aan de juffr. dat W. goed was aangek. en met Papa gespr. had. Jammer dat ik niet thuis was. Bij het theeuurtje vertelde ik alles over W. aan de ouders. 

26 aug. Ik ging ‘s ocht. nr. Toos wie ik vroeg of zij wel in H’sum wilde dienen, wat zij wel wilde. Daarop schreef ik een verrukte brief aan Tte. J. Ik ben zoo blij voor haar. ‘t Regende den heelen dag, zoodat wij slechts even uit gingen. ‘s Av. kwam W. terug om 9 uur. Papa begreep hem volkomen en Dr. Coenen wilde dat hij spoedig terug zou komen om geobseerveerd te worden. Die betrekking aan het Prov. Electr. Bedr. lokte hem wel aan

27 aug.. W. vertrok om 9 uur nr het Stadh. maar teleph. 1 uur later dat de Hr. Molenaar (weth. ) niet wilde dat hij zijn werk bleef doen; hij moest er direct mee uitscheiden. W. kwam dus om 12 uur thuis en kan nu rusten.- De Hr. M. was allerhartelijkst en Martinus (de bode) had tranen in zijne oogen gehad.-  (…)

29 augustus: W. en ik vertr. om 2.20 nr. Haarlem. P. en We. ontv. ons aller hartelijkst. De Heer Zimmerman kwam W. aan ‘t stat. nog goedendag zeggen. ‘s Ocht. had W. nog met den Hr. Dijckmeester gespr.

30 augustus: ‘s Ocht. den Dr. Coenen gesproken, die zei dat W. onbep. verlof moest vragen en niet eerder terug mocht komen vóór dat de comm. – red. en de Hoofdcom. aan gin. die W. er bij krijgt volkomen ingewerkt zijn. Ik hielp We. met slaboonen afhalen. 

5 september: Ik haalde om 11.40 Henr. Bowier van den trein, die mij kwam helpen met de kinderen, daar Juf. v. Zuylen om 2.20 voor 14 dagen nr. Apeld. afreisde. Annie Blécourt kwam theedrinken.

9 september: Kreeg ‘s ocht. een brief dat W. ‘s av. kwam, heerlijk. Ik haalde hem aan den trein van 8.27, maar daar hij langs den lijn liep, liepen wij elk. mis. Hij was uit Haarlem gekomen waar hij was opgeroepen om voor eene commissie te verschijnen, daar hij één van de 7 is, die eenige kans heeft om Secr. v/d. Dir. v/h. Elec. Bedr. in W. H. te worden. Hij verbeeldden zich nogal veel kans te hebben en kende bijna alle heeren. Hij was erg uit over de Hondsdonk en vond het erg verrukkelijk. X

10 september: Om 12.12 vertrok W. helaas weer nu Wimmie meenemende nr. de Hondsdonk. ‘t Zal wel lang duren vóór ik W. terug zie. Ik vind het ellendig. ‘s Mid. deden J. en ik eenige boodsch. en kleedden daarna de kinderen weer aan. 

15 sept. (…)_Oom had, goedig, een stuk vleesch meegebracht, waarvoor ik Tte gelukkig maakte met 2 ons thee.  (..)

17 september: Ik had een pessimistische dag vandaag. Jettie voelde zich niet goed en ging vroeg naar bed. Ik was vanav, bij de Kruyth. en bridgde nog even bij hen. 

19 september: Moeder 60 jaar! Ik kon helaas niet naar haar toe. Zij vierde het bij Paula en zond aan ieder van ons f. 160. Dat zij maar lang gespaard moge blijven! Ik teleph. om half 7 met hen, maar ze verstonden mij bijna niet, wat jammer was. Wij zonder een vergroote, gekleurde photo van Anton in lijst en wat thee, terwijl ik een theetafelkleed half af has. Juffr. v. Z. kwam om 11u. terug – Gelukkig! Jettie, die mij prettig geholpen had, bracht ik om 2.16 weg.

20 september: Om 2.11 haalde ik Betsy, Ed., Htte en Willem v.d. trein. Wimmie kwam mee terug, hij had 10 dagen genoten op de Hondsdonk. (…)

27 september: De juffr. heel den morgen met migraine te bed, zoodat ik het 4tal alleen had. Ze waren echter heel lief. Ik ging met hun uit en eindigde in een taartjeswinkel. ‘s Mid. was de juffr. weer beter (…)

30 september ontbreekt

3 oktober krantenbericht van de benoeming van W. tot secretaris van het provinciaal electrisch bedrijf in Noord-Holland. 

2 oktober op een los vel tussen oktober en november.

Woensdag 2 Oct. Door de juffrouw en de kinderen weggebracht, vertrok ik om 12.12 uit Zutphen. Zutphen tot Den Bosch reisde ik met Sophie Quarles en te Roosendaal vond ik W. aan den trein, die uit Haarlem gekomen was. → Wij waren innig gelukkig elkander weer te zien. ← Hij was in H. geweest omdat hij voor de Gedupeerden moest verschijnen.De Commissaris had hem gezegd dat hij veel kans had. Een gezellige reis hadden wij verder en om 7 uur kwamen wij te M.burg aan, waar Maas aan het statieon was. Tante ontving ons met Mlle en Ph. op de door het electr. licht hel verlichte stoep. Een telegram van den Heer Scheltema om W. geluk te wenschen met zijn benoeming was hier reeds om half 5 bezorgd. Dus nu was ons lot dan toch beslist, wat mij voor W. zeer verheugt. het idee Zutphen te verlaten, vind ik heel naar, ik was er zoo graag en wij hadden er zulke gelukkige jaren, maar voor W. is het beter zoo. en ik schik mij overal best. Er kwam ‘s avonds nog een telegram van Papa v.L. X

3 october: (…) Na het déjeuner gingen W. en ik met den baas goudreinetten plukken van de 2 boomen tegenover Steenhove. Wij haalden er precies 3 manden af, mooie groote appels.Toen ik juist bovenin den boom zat, kwam Henri v.d. Borch eraan, ik zag er niet bepaald netjes uit. ‘t Plukken was gezellig werk. Voor de thee verkleedden wij ons en om 6 u kwam W. III eten. Van een oorlogsmenu geen sprake. Men merkt hier absoluut niets van de tijdsomstandigheden, iederen dag volop vleesch, voedingskaart of boterbon niet noodig, room zelfs te krijgen enz enz. Een echt luilekkerland. W. ziet er dan ook goed uit, evenals Philippe. Daar het electr. licht weer niet kon branden, zaten wij na het eten op Oom’s kamer met een kaarsje. Beneden brandde de petroleumlamp. Om 10 uur brachten wij W. weg tot de Steenen banken. Het begint iets op vrede te gelijken. Bulgarije bood vrede aan en Turkije volgt weldra. Goddank! X

Vrijdag 4 October: ontving een telegram van den Heer Ypey, die voor iemand de voorkeur op ons huis vroeg. (…)

6 october: We hadden eerst naar de kerk willen gaan, maar het weer zag er niet al te secuur uit zoodat wij maar thuis bleven en W. een groene preek voorlas. Daarop maakten wij eene wandeling buiten “Ter Hooge” en waren om 12u weer thuis. Na ‘t déjeuner had ik met Tte. een lang gesprek over wat wij zouden doen in de toekomst, de indeeling van de kamers enz. Tte. vond het prettig hierover te spreken. Om half 4 gingen wij met het coupétje visites maken, eerst naar de Dijckmeesters, die niet ontvingen toen naar nicht Schorer, die juist naar “ter Hooge” was, waar wij haar dan ook vonden. Een alleraardigst mensch en na de thee gingen wij met haar mee om “Toornvliedt” van binnen en van buiten te zien, dat allerliefst is aangelegd; ook de moestuin bekeken wij. ‘s Av. las W. weer voor uit de camera. De petroleumlamp was gisteren en vandaag weer aan, daar ‘t electrische licht nog steeds niet in orde is. Nu is de pomp weer defect. ‘t Maakte de arme Tante erg zenuwachtig.

7 october: (…) ‘t Electr. licht brandde heden en hopen wij nu dat er zich geen stoornis meer zal voordoen. Tte. is als een kind zoo blij. W. las ‘s av. weer uit de camera. 

9 october: W. en ik wandelden met den baas door het buiten en bespraken wat er zooal gedaan moet worden. Toen zaten wij nog even met Tante te praten en na afscheid genomen te hebben van het keukenpersoneel, Tte. en Mlle. en Ph. verlieten wij “ter H”. en de vleeschpotten. W. hadden ‘t er heerlijk gehad en ik kon merken dat het niet W. maar ook mij heel veel goed had gedaan. (…)

10 october: Vanocht. hadden wij bezoekjes van Carel Merkus, Oom G. en Florence, heel gezellig. Na de koffie moest ik alweer vertrekken en bracht Mama mij naar het station. We hebben zoo prettig weer eens bij kunnen praten. Hier aangekomen, was de Juffr. met de 3 kinderen op het perron, ze waren zoo blij mij weer te zien Antontje keek mij steeds aan, ze waren zóó lief. De juffr. was ook blij dat ik weer terug was, zei dat de kind. zoo aardig geweest waren en dat Wie. en H. haar om het hardst geholpen hadden, vooral ‘s ocht. met ‘t afwasschen. Ik bracht een mooie plaat voor haar mee. 

11 october: Mevr. v. Weiler kwam ‘s ocht. even om mij te zeggen hoe naar ze ‘t vond dat we weggingen. (…)

Dinsd. 15 oct. W, die in de “Leeuwerik” had gelogeeerd, kwam direct na het ontbijt alweer. Ik ging toen even met hem in de stad en vervolgens fietsten wij naar het huis in de Rampelaan van den Heer Nelissen. Ik vond het vreeselijk: veel te klein, te veraf en een vreeselijke stand, aan 3 kanten ingesloten door arb. woningen verder een prul. tuintje. ‘t Zag er zoo slordig uit. Ik keurde het dadelijk persé af, vond het niet om over te denken. W. en ik gingen toen nr. Not. W. de Bl aan wien wij opdracht gaven om voor het huis van den Heer L. niet meer dan 32.000 tte bieden. De Not. vond dat dit onze uiterste prijs moest zijn. W. vertrok om 2.50 en kort daarop belde de Not. op dat de Heer L van dien prijs niets wilde weten en het nu uit de hand te koop bood. De Not. zou zijn uiterste best voor ons doen. (…)

16 october: Rika evenals gisteren weer nr. bed. Ik hielp vanmid. vanaf half 2 tot half 5 op ‘t Stam Comité voor de sajetuitdeeling. (…)

17 october: (..) Vanmiddag weer geholpen met de sajetuitdeeling. 

19 october: Een heerlijk herinneringsdag, dien ik dankbaar herdacht. Jammer dat we niet bij elkaar konden zijn, maar we schreven elkaar nu maar. De juffr. vertrok naar Apeldoorn om 2.20. ‘s Avonds maakte Mevr. v. Weiler een praatje bij mij.

20 october: (…) → Ont.. tot mijn gr. spijt vergissing nummer vier. ←

22 okt. (…) Ik hielp vanmid. bij de uitdeeling van klompen. (…)

23 okt. Woensdag. Rika den heelen dag in bed. Ik hielp weer ‘s mid. met de klompenuitdeeling, wandelde daarna even met de kinderen. Om half 7 zat ik heel gezellig bij Nunne. 

Donderdag 24 oct. R. voelde zich zoo vervelend dat ik Dr. S. liet komen, die constateerde dat zij Spaansche griep heeft. Wij moeten nu allemaal formamint-tabletten slikken! `s Mid. kwam er een telegram van den notaris en te voren een van W. meldende dat het huis in Bl.d. gekocht was voor f 31.500. Aanv. 1 me en dat over eerdere aanv. nog viel te praten. Ik ben er vreeselijk blij om, want ik had echt zin in dat huis. De Juffr. en ik zaten ‘s av. samen te werken aan matrozenpakken voor de kinderen. 

Vrijdag 25 Oct. Een drukke dag vandaag, ik deed veel aan de groote wasch. Nunne zou zijn komen eten, maar ik teleph. haar af om de Sp. griep. 

Zaterdag 26 Oct. De juffr. had erge hoofdp. maar stond na het ontb. op en was verder gelukkig beter. Ik ging met de 2 jongens nr. den kapper. Dr. S gaf R’s toestand nogal erg in daar zij er longontst. bij kreeg. Een Zr. kwam heden om haar een borstverband aan te leggen. Ik at heden bij Mevr. v. Weiler, heel gezellig. 

Maand. 28 oct. Bons gecontroleerd voor de Centr. Keuken. Om 31/2 u Mevr. v.d. Borch bij Nunne opgezocht Poppie ernstig ziek, Sp. griep met longontst. (…). 

Woensdag 30 October De 2 kind. en de juffr. vertrokken reeds om 8.08 nr. A’doorn. Een noodhulp kwam den heelen dag en luit. door de loft, vernam ik dat Martha den dienst hier vr. zwartmaakte en haar opstookte. Ik was blij toen ik vroolijk Antontje om 3 u weer uit zijn bedje kon halen, de kleine trooster. (…) Ik was blij dat ik mij ‘s av. eens tegenover de juffr. kon luchten. Ze was ook verontw. en was het met mij eens dat ik haar niet mee moest nemen nr. Haarlem. (…)

Donderdag 31 Oct. De noodhulp kwam niet, daar zij ook was aangetast door de griep. De juffr. hielp mij heerlijk met alles.

1 november: (…) om 7 uur kwam W. van de Hondsdonk terug. De kinderen hadden hem na 10 Sept. niet meer gezien en wij waren allen overgelukkig. Ik dineerde gezellig met W., die ik op zalm en taart … Heerlijk dat W. niet naar de secretarie meer hoeft. Wij genieten van elkaar. (…) X

4 november: W. en ik met de kind. gewandeld. ‘s Mid. een fietstochtje gemaakt. X

5 november: (…) Rika die den heelen dag op was, kreeg bericht dat haar broer stervende was  aan Sp. griep. (…)

8 november: Regendag. V. zeben kwam heden onzen inboedel voor een event. verhuizing. De kinderen gingen fröbelen bij de Dijckmeestertjes. (…)

9 nov.  Belangrijke dag in de wereldgebeurtenis. De Duitsche Keizer en de kroonprins hebben afstand v.d. troon gedaan! Er zijn vele onlusten in Duitschl. , waar de revolutionairen hard werken. De noodhulp, die ik verleden week een dag had, stierf gisteren aan de Spaansche griep. Deze heerscht hier nu over het heele land vreeselijk, vooral menschen tusschen 20 en 40 en jonge kinderen sterven er aan. Er is bijna geen huisgezin, waar de ziekte niet is of was. Rika ging vanmid. naar haar broer in A’foort, die heel ernstig ziek ligt aan Sp. griep. W. en ik maakten vanocht. met de kind. een wand. ‘s Mid. maakten W. en ik een mooie fietstocht. 

10 nov. (…) De Duitsche Keizer is ons land binnengevlucht in Eysden en is nu als gast van Graaf Bentinck op Amerongen (Maarn) Geïnterneerd. 

11 nov. W. en ik aten heel gezellig bij Mevr. Mees, waar logeerden Miep Hartse, de Hr. en Mej. v. Hoorn en waar ook nog aten de Hr. de Jong Schouwenburg en Herr Braune, de geïnterneerde Duitsche marine-officier, die met ons heen en terug reed. Ik zat tusschen hem en den Hr. v. Hoorn en amuseerde mij uitst. Herr Br. was zeer in de put voor den toestand in Duitschl., hij was erg geschikt. Het diner was buitengewoon goed. Vandaag is voor het heele land de melkrantsoenering begonnen, 1 dl per persoon, 5 dl. voor kind onder de 3 jaar en 2 dl. karne of tapte-melk

13 nov. Telegram van den notaris, later gevolgd door een telegram van Papa, dat wij het huis met Febr. hebben f 800 bijbetalende. W. zijn er zóó gelukkig van.

14. De SDAP en Troelstra predikt de revolutie, maar onze regeering verzet zich gelukkig krachtdadig. Te A’dam vielen 3 dooden en 9 gewonden. – De Juffr. vertrok om 2 uur nr Apeldoorn. Wie en H. kleedden zichzelf vanmid. stil aan om mij te verrassen! Ik fröbelde met hen in de speelkamer. 

15. Troelstra krijgt geweldig van iedereen op zijn kop; overal in het land tegenbetoogingen en stukjes in de Crt. W. en ik gingen vanocht. met de kind. wandelen. Antontje was erg huilerig en hangerig en we dachten dat het stouterigheid van hem was, maar ‘s mid. had hij een hooge temp. 39 gr. zoodat wij den Dr. ‘s av. komen lieten die nog niets kon zeggen. t. Broodrantsoen verhoogd van 200 tot 280 gr. per persoon. 

16 nov. De Juffr. kwam om 11 uur weer, had erg genoten thuis met het 40 jarig huw. van hare ouders, waarvoor wij ook bloemen zonden. (…) X

17 Vinnig koud, ‘t heeft erg gevroren. W. en ik gingen vanocht. nr. Ds v. Paassen in het Gebouw, een dankdienst voor den wapenstilstand en voor den binnenl. onrust. Ofschoon gist en heden het Congres van de Revolutionnairen plaats heeft, is niemand meer bang voor ongeregeldheden. De trouw aan ons Vorstenhuis en de Regering is op honderden manieren beweezen. ‘t Was een mooie preek. (…)

18 nov. De Kon. is zeer gehuldigd in den Haag en ‘t enthousiasme voor het kon. huis is overal ontz.  In den Haag is alles versierd met vlaggen en oranje. (…)

22 nov. (..) Heb weer gr. onaang.n.h. m. Rika, die haar plicht niet doet.(…)

27 november: De Hr. Heyning komt het huis nogmaals zien. W. doet ‘s mid. afsch. vis. op Secr. enz. Ik zoek Angéline Deuroorst op. ‘s Av. komt Beelaerts photo’s ontw.

28 nov. Dank- en biddag voor heel Nederland! In de stampvolle Broederenkerk hoorden wij Ds. de Jonge en Ds. van Paassen.

30 november: V. Zeben laten komen en hun de verhuizing gegund. Met W. glasgordijnen bij hem uitgezocht.

Zaterdag 30 November 1918. Om 2.20 vertrokken wij allen uit Zutphen. Tot Apeldoorn reisden wij met de juffrouw en Anton samen; toen namen wij afscheid van hen en reisden door naar Utrecht. Door de groote drukte zagen wij Papa niet, die ons afhaalde. Thuis vonden wij kleine Hettie, die er sedert gisteren logeerde. W. vertrok weer om 7.16 naar Haarlem, waar hij bij Papa zijn intrek neemt. 

Maand. 2 dec. 1918. Ik ging met de kinderen boodsch. doen, Wie’s haar laten knippen en even nr. Tte Jet. ‘s Av. kwam er een telegram voor W. dat hij 15 Dec. weer dienst moest doen bij den Prins, heel eervol voor hem. De Prins had ook tijdens de mobilisatie veel moeite gedaan om hem terug te krijgen, maar hij kon niet gemist worden. Dit is hem dan ook zeer welkom, maar ‘t speet hen toch dat het nu juist kwam nu zij zoo prettig in Vlissingen zaten en zoo tevreden waren over het hotel. Ze zullen in den Haag voorloopig in het pension van Mevr. B. d V moeten, daar ze hun eigen huis tot April verhuurd hebben aan freule v. Wassenaar.

11 december: Mama voelde zich niets prettig en bleef tot 4 uur in bed. Waarschl. een tikje Sp. griep. Met kinine hielp Mama zichzelf. (…)

12 december: Regen den helen dag. Mama was gelukkig veel beter. (…)

Zat 14 Dec. ‘18. Ik wandelde in hondenweer naar Bloemendaal om er een meid te spreken, die echter in haren dienst bleef, tramde naar Haarlem en begaf mij naar Rhodé. Na het déj. gingen W., We. en ik naar v. Kempen om er behangen uit te zoeken, vervolgens naar Mevr. Lissone, die ons een kopje thee aanbood en ons toen het huis nogmaals vertoonde. Ik legde er beslag op eene werkster. (…)

23 dec. (…)Hier alles in orde. Rika, die een nieuwen dienst had, waar ze heden moest komen, had mij gevr. vroeger weg te mogen gaan. Ik was blij haar kwijt te zijn. 

24 december: Een zeer drukke dag met koffers uitpakken en allerlei in orde maken voor Kerstmis. Bovendien voelde ik mij ‘s mid. niets pleizierig, en de Juffr. ook niet. Een paar flinke glazen port aan tafel hielpen er ons weer bovenop. Na tafel ging de Juffr. in overmoedige stemming spek halen, wist een plaatsje vooraan in de queu te krijgen en kwam binnen ½ uur weer terug met spek. Daarop begonnen de Juffr. en ik den mooien kerstboom te versieren, waarop W. ons later hielp, toen hij om half 10 gegeten had, de boom werd allerliefst. Ik was wel erg moe en koortsig toen ik naar bed ging.

25 december: Na de nachtrust voelde ik mij weer best. (…)

31 dec. (…)’s Speet mij wel dat W. er niet bij kon zijn, maar bedenkende al de zegeningen, die wij dit jaar weer genoten hebben kon ik niet anders dan dankbaar gestemd zijn. Even een schrik met W. hebben wij gehad, maar het goede daarvan was dat hij nu eens flink kon uitrusten en vol moed 1 Dec. zijn nieuwen werkkring beginnen. En nu is hiermee het laatste jaar te Zutphen ook alweer ten einde. We hebben er 41/2 jaar doorgebracht, die wij niet licht zullen vergeten, het waren gelukkige jaren. Moge er te Bloemendaal ook zulke gelukkige volgen! Vol moed begin ik 1919. Wat zal het brengen? In de eerste plaats wel de zoo vurig verlangde vrede. Goddank!

Brief (ligt tussen Augustus en september)

Brief v.d. oud-Burg. Zimmerman aan den Com. v.d. Kon. in N. Holland Bn Roëll.

Geheim afschrift

H.W. Geb. Heer, Gaarne voldoe ik aan het verzoek mij gedaan bij Uw vertrouwelijk schrijven van …enz. Ik heb in mijn qualiteit van Burg. der gem. Zutphen den Heer Mr. Dr R.W. bn v. L. vele jaren gekend; aanvankelijk gedurende ongeveer 2 jaren als commies-redacteur der Gem.-secr. v. Zw., in welk ambt hij belast was met het Secretariaat v.h. Bestuur der IJsselcentrale, eene electr. fabr., opgericht door de besturen der gemeenten Zwolle, Dev. en Zutphen; later, ged. ruim 3 jaren als GEm. Secr. van Zutphen. Ik acht, zonder eenig voorbehoud, den Heer v. L. ten volle berekend voor de taak, zooals die door u in Uwen brief wordt omschreven; naar mijn oordeel beantwoordt hij in allen deele aan de eischen, welke aan den door U geschetsten ambtenaar mogen worden gesteld. Hij is een man van buitengewone werkkracht; van een ijver en werklust, zooals zelden bij een ambtenaar worden aangetroffen en van groote bekwaamheid en voorbeeldelooze nauwgezetheid. Hij stelt voortreffelijk; begrijpt uiterst vlug de pointe eener zaak en geeft volkomen objectief wee, hetgeen men met hem heeft besproken. – Voor zijn chef is hij een bijzonder aangenaam man; niets is hem te veel; elken arbeid verricht hij met vlugheid en met lust. Ik heb heb onafgebroken ten zeerste gewaardeerd. Voor zijne ondergeschikten is hij uitstekend; voor het publiek een welwillend en geduldig raadsman. 

Waar ik zelden in mijn ambtelijken loopbaan van bij kans 30 jaren een ambtenaar aantrof, dien ik met zóó veel vertrouwen durf aanbevelen, als de Heer v. L. zoo zou ik het door U bestuurde gewest gelukkig achten zoo het hem aan zich kon verbinden. 

Ik maak van deze gelegenheid gebruik U H.W. Geb. te verzekeren van —- enz.